1976 ൽ പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പാസാക്കിയ തുല്യ വേതന നിയമം ഇന്ത്യയിലെ തൊഴിലാളി അവകാശങ്ങളുടെയും സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിന്റെയും ചരിത്രത്തിലെ സുപ്രധാന നിയമങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ഒരേ സ്വഭാവമുള്ള ജോലി ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും തുല്യ വേതനം ഉറപ്പാക്കുകയും തൊഴിൽ മേഖലയിലെ ലിംഗവിവേചനം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു ഈ നിയമത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യയിൽ സ്ത്രീകൾ വിവിധ മേഖലകളിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്നെങ്കിലും ഒരേ ജോലിക്ക് പുരുഷന്മാരേക്കാൾ കുറഞ്ഞ വേതനം ലഭിക്കുന്ന സാഹചര്യം പല സ്ഥലങ്ങളിലും നിലനിന്നിരുന്നു. ഭരണഘടനയിലെ സമത്വ തത്വങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും തൊഴിൽ രംഗത്ത് അവ പൂർണമായി നടപ്പായിരുന്നില്ല. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് തുല്യ വേതന നിയമം നിലവിൽ വന്നത്.
നിയമപ്രകാരം ഒരേ സ്വഭാവവും ഒരേ മൂല്യവുമുള്ള ജോലി ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും ഒരേ വേതനം നൽകണമെന്ന് നിർബന്ധമാക്കി. വേതനനിർണയത്തിൽ ലിംഗത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിവേചനം അനുവദനീയമല്ലെന്ന് നിയമം വ്യക്തമാക്കി.
തൊഴിൽ നൽകുന്ന ഘട്ടത്തിലും സ്ഥാനക്കയറ്റം, പരിശീലനം, സ്ഥലംമാറ്റം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ അന്യായമായ വിവേചനം ഒഴിവാക്കണമെന്ന് നിയമം നിർദേശിച്ചു. ഇതിലൂടെ തൊഴിൽ അവസരങ്ങളിൽ കൂടുതൽ സമത്വം ഉറപ്പാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
നിയമം നടപ്പാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി പരിശോധനാ സംവിധാനങ്ങളും പരാതികൾ പരിശോധിക്കുന്ന അധികാരികളും നിയമിച്ചു. തൊഴിൽദാതാക്കൾ നിയമം ലംഘിച്ചാൽ ശിക്ഷയും മറ്റ് നിയമനടപടികളും സ്വീകരിക്കാനുള്ള വ്യവസ്ഥകളും ഉൾപ്പെടുത്തി.
ഈ നിയമം സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം വർധിപ്പിക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചെങ്കിലും അസംഘടിത തൊഴിൽ മേഖലയിലും സ്വകാര്യ മേഖലയിലും നിയമം പൂർണമായി നടപ്പാക്കുന്നതിൽ നിരവധി വെല്ലുവിളികൾ തുടർന്നു. ഒരേ ജോലിയുടെ മൂല്യം എങ്ങനെ നിർണയിക്കണം എന്ന വിഷയത്തിലും ചർച്ചകൾ ഉയർന്നു.
പിന്നീട് തൊഴിൽ നിയമങ്ങൾ ഏകീകരിക്കുന്ന നടപടികളുടെ ഭാഗമായി ഈ നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പുതിയ വേതന കോഡിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. എന്നിരുന്നാലും തുല്യ വേതനം എന്ന അടിസ്ഥാന തത്വം ഇന്ത്യൻ തൊഴിൽ നിയമങ്ങളുടെ പ്രധാന സവിശേഷതയായി തുടർന്നു.
1976 ലെ തുല്യ വേതന നിയമം ഇന്ത്യയിലെ തൊഴിൽ സമത്വത്തിന്റെയും സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക അവകാശങ്ങളുടെയും ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന നാഴികക്കല്ലാണ്. ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പാസാക്കിയ ഈ നിയമം തൊഴിൽ രംഗത്തെ ലിംഗസമത്വത്തിന് ശക്തമായ നിയമപരമായ അടിത്തറ ഒരുക്കുകയും സ്ത്രീകൾക്ക് നീതിപൂർവമായ തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള നിർണായക ചുവടുവയ്പായി ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
