മധ്യപ്രദേശ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന ചെറുധാന്യ ഉൽപ്പാദക സംസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നാണ്. പോഷകസമൃദ്ധമായ മില്ലറ്റുകളുടെ കൃഷി വ്യാപിപ്പിക്കുകയും അവയെ മൂല്യവർധിത ഭക്ഷ്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങളാക്കി ആഭ്യന്തരവും അന്താരാഷ്ട്രവുമായ വിപണികളിലേക്ക് എത്തിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മില്ലറ്റ് വികസന നയത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
റാഗി, കോദോ, കുട്ട്കി, ജ്വാർ, ബാജ്ര തുടങ്ങിയ വിവിധ ചെറുധാന്യങ്ങളുടെ കൃഷിക്ക് സർക്കാർ പ്രോത്സാഹനം നൽകുന്നു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ കൂടുതൽ പ്രതിരോധിക്കാൻ കഴിയുന്ന വിളകളായതിനാൽ ജലലഭ്യത കുറവുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലും ഇവ കൃഷി ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ കർഷകരുടെ അപകടസാധ്യത കുറയുകയും സ്ഥിരമായ വരുമാനം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ചെറുധാന്യങ്ങൾ അസംസ്കൃത രൂപത്തിൽ മാത്രം വിൽക്കുന്നതിന് പകരം മാവ്, പ്രഭാതഭക്ഷണ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, ബിസ്ക്കറ്റ്, റെഡി ടു കുക്ക് മിശ്രിതങ്ങൾ, ആരോഗ്യഭക്ഷണങ്ങൾ എന്നിവയായി സംസ്കരിക്കാൻ സർക്കാർ പിന്തുണ നൽകുന്നു. മൂല്യവർധിത ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് വിപണിയിൽ കൂടുതൽ വില ലഭിക്കുന്നതിനാൽ കർഷകർക്കും സംരംഭകർക്കും അധിക വരുമാനം നേടാൻ കഴിയും.
ഭക്ഷ്യസംസ്കരണ യൂണിറ്റുകളും സംഭരണ കേന്ദ്രങ്ങളും വികസിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ വിളവെടുപ്പിന് ശേഷമുള്ള നഷ്ടം കുറയ്ക്കുകയും ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാരം നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ തന്നെ ഇത്തരം യൂണിറ്റുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിലൂടെ പ്രാദേശിക തൊഴിൽ അവസരങ്ങളും വർധിക്കുന്നു.
ചെറുകിട കർഷകരെ കർഷക ഉൽപ്പാദക സംഘടനകളിലൂടെ ഒരുമിപ്പിച്ച് വിപണനം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുന്നു. കൂട്ടായ്മയിലൂടെ വലിയ വാങ്ങുന്നവരുമായി നേരിട്ട് കരാറുകൾ ഉണ്ടാക്കാനും ന്യായമായ വില ഉറപ്പാക്കാനും സാധിക്കുന്നു.
പോഷകാഹാര പദ്ധതികളിലും സ്കൂൾ ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതികളിലും ചെറുധാന്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങളും നടക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ പ്രാദേശിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് സ്ഥിരമായ വിപണി ലഭിക്കുന്നതിനൊപ്പം ജനങ്ങളുടെ ആരോഗ്യവും മെച്ചപ്പെടുന്നു.
ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് കൂടുതൽ ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയുള്ള ഇനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കാനും ആധുനിക കൃഷിരീതികൾ പ്രചരിപ്പിക്കാനും സർക്കാർ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. ഡിജിറ്റൽ കാർഷിക സേവനങ്ങളിലൂടെ കാലാവസ്ഥ, വിപണി വില, രോഗനിയന്ത്രണം തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങളും കർഷകർക്ക് ലഭ്യമാക്കുന്നു.
കൃഷി, പോഷകസുരക്ഷ, ഭക്ഷ്യസംസ്കരണം, കയറ്റുമതി എന്നിവയെ ഒരുമിച്ച് ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വികസന മാതൃകയാണ് മധ്യപ്രദേശിന്റെ മില്ലറ്റ് വികസന നയം. ഭാവിയിലെ ആരോഗ്യകേന്ദ്രിത ഭക്ഷ്യവിപണിയിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് കൂടുതൽ മത്സരശേഷി നൽകുന്നതിനൊപ്പം ഗ്രാമീണ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ ശക്തിപ്പെടുത്താനും ഈ നയത്തിന് വലിയ സാധ്യതയുണ്ട്.
