കേരളത്തിന്റെ തനത് പഴവർഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് നേന്ത്രപ്പഴം. അതുപയോഗിച്ച് തയ്യാറാക്കുന്ന നേന്ത്രപ്പഴ പ്രഥമൻ കേരളത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത മധുരവിഭവങ്ങളിൽ ഏറെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഓണസദ്യ, വിവാഹസദ്യ, ക്ഷേത്രോത്സവങ്ങൾ, കുടുംബാഘോഷങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഈ പായസം പ്രത്യേക സ്ഥാനമാണ് നേടിയത്. പഴുത്ത നേന്ത്രപ്പഴത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക മധുരവും ശർക്കരയുടെ സമൃദ്ധമായ രുചിയും തേങ്ങാപ്പാലിന്റെ മൃദുത്വവും ചേർന്നാണ് ഈ വിഭവത്തിന്റെ പ്രത്യേകത.
നന്നായി പഴുത്ത നേന്ത്രപ്പഴം ആവിയിൽ വേവിക്കുകയോ നെയ്യിൽ വഴറ്റുകയോ ചെയ്തശേഷം മൃദുവായി ഉടച്ചെടുക്കുന്നു. തുടർന്ന് ശർക്കരപ്പാനിയിൽ ഇത് ചേർത്ത് പതുക്കെ വേവിക്കുന്നു. പിന്നീട് തേങ്ങാപ്പാൽ ചേർത്ത് ഇളക്കിയശേഷം നെയ്യിൽ വറുത്ത തേങ്ങാക്കൊത്ത്, കശുവണ്ടി, ഉണക്കമുന്തിരി, ഏലയ്ക്കാപ്പൊടി എന്നിവ ചേർക്കുന്നു. ഈ ചേരുവകളുടെ സമന്വയമാണ് നേന്ത്രപ്പഴ പ്രഥമന് അതിന്റെ തനതായ നിറവും രുചിയും നൽകുന്നത്.
കേരളത്തിലെ പല ഗ്രാമങ്ങളിലും നേന്ത്രപ്പഴം സമൃദ്ധമായി ലഭിക്കുന്ന കാലത്ത് ഈ പായസം തയ്യാറാക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. പഴം പാഴാകാതെ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള മികച്ച മാർഗമായും ഇതിനെ കാണുന്നു. ചില കുടുംബങ്ങളിൽ തലമുറകളായി കൈമാറിവരുന്ന പ്രത്യേക പാചകരീതികളിലൂടെ വ്യത്യസ്തമായ രുചിയും സുഗന്ധവും ലഭിക്കുന്നു.
സദ്യയിൽ വിളമ്പുന്ന മറ്റ് പ്രഥമനുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി നേന്ത്രപ്പഴ പ്രഥമന് പഴത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഗന്ധവും കട്ടിയുള്ള ഘടനയും ഉണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇത് കഴിക്കുമ്പോൾ ഓരോ സ്പൂണിലും പഴത്തിന്റെ രുചി വ്യക്തമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു. കുട്ടികൾ മുതൽ മുതിർന്നവർ വരെ ഒരുപോലെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന പായസങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്.
കേരളത്തിലെ പാരമ്പര്യ ഭക്ഷ്യമേളകളിലും ഭക്ഷണശാലകളിലും ഇന്ന് നേന്ത്രപ്പഴ പ്രഥമൻ പ്രധാന ആകർഷണമാണ്. വിദേശരാജ്യങ്ങളിലുള്ള മലയാളികളും പ്രത്യേക ആഘോഷവേളകളിൽ ഈ വിഭവം തയ്യാറാക്കി കേരളത്തിന്റെ രുചിപാരമ്പര്യം നിലനിർത്തുന്നു.
പഴത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക മധുരവും ശർക്കരയുടെ സമ്പന്നമായ സ്വാദും തേങ്ങാപ്പാലിന്റെ മൃദുത്വവും ചേർന്ന നേന്ത്രപ്പഴ പ്രഥമൻ കേരളത്തിന്റെ പാചകസംസ്കാരത്തിലെ അമൂല്യമായ മധുരവിഭവമാണ്. സദ്യയുടെ അവസാനത്തെ മധുരമായി ഈ പായസം ലഭിക്കുമ്പോൾ അത് ഒരു വിഭവം മാത്രമല്ല, കേരളത്തിന്റെ ഭക്ഷണപാരമ്പര്യത്തിന്റെ മധുരസ്മരണ കൂടിയാണ്.
