2003 മെയ് 2-ന് കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ മാറാട് കടപ്പുറത്ത് നടന്ന കൂട്ടക്കൊല കേരളത്തിന്റെ സമകാലിക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഞെട്ടലുണ്ടാക്കിയ സംഭവങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ താമസിച്ചിരുന്ന ഈ തീരദേശ ഗ്രാമത്തിൽ നടന്ന ആക്രമണത്തിൽ എട്ട് ഹിന്ദു മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു. കേരളത്തിൽ സാമുദായിക സംഘർഷത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ-നിയമ ചർച്ചകൾക്ക് ഈ സംഭവം വഴിവെച്ചു.

വർഷം: 2003

സ്ഥലം: മാറാട്, കോഴിക്കോട്

പ്രധാന സംഭവം: മാറാട് കൂട്ടക്കൊല

മാറാട് പ്രദേശത്ത് മുമ്പും സാമുദായിക സംഘർഷങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, 2003-ലെ ആക്രമണം അതിന്റെ വ്യാപ്തിയും ആസൂത്രിത സ്വഭാവവും കാരണം സംസ്ഥാനത്തെ നടുക്കി. ആയുധധാരികളായ ഒരു സംഘം മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളെ ആക്രമിക്കുകയായിരുന്നു. ആക്രമണത്തിന് പിന്നാലെ പ്രദേശത്ത് സംഘർഷാവസ്ഥ രൂപപ്പെട്ടു.

സംഭവത്തിന് പിന്നാലെ കേരള സർക്കാർ വലിയ പൊലീസ് സന്നാഹം വിന്യസിക്കുകയും പ്രദേശത്ത് കർശന സുരക്ഷ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. നിരവധി പ്രതികളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. കേസ് പിന്നീട് പ്രത്യേക കോടതിയുടെ പരിഗണനയിൽ എത്തുകയും വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിലായി ശിക്ഷാവിധികൾ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

സംഭവത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലവും ഗൂഢാലോചനയും പരിശോധിക്കാൻ ജസ്റ്റിസ് തോമസ് പി. ജോസഫ് അധ്യക്ഷനായ അന്വേഷണ കമ്മീഷനെ സർക്കാർ നിയോഗിച്ചു. കമ്മീഷൻ സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിൽ പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സംഘർഷങ്ങൾ, തീവ്രവാദ സ്വാധീനം, രഹസ്യ ആസൂത്രണം, ഭരണപരമായ വീഴ്ചകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിശദമായ നിരീക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.

മാറാട് സംഭവം കേരളത്തിലെ തീരദേശ മേഖലകളിലെ സാമൂഹിക ഐക്യം, രഹസ്യാന്വേഷണ സംവിധാനങ്ങളുടെ കാര്യക്ഷമത, നിയമ-സമാധാന പരിപാലനം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വ്യാപകമായ ചർച്ചകൾക്ക് തുടക്കമിട്ടു. പിന്നീട് സാമുദായിക സംഘർഷ സാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ പൊലീസ് നിരീക്ഷണവും സമാധാന സമിതികളുടെ പ്രവർത്തനവും കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തി.

കേരളത്തിന്റെ സമീപകാല ചരിത്രത്തിൽ മാറാട് കൂട്ടക്കൊല ഒരു ക്രിമിനൽ കേസ് മാത്രമല്ല. സാമൂഹിക ഐക്യത്തിന്റെ പ്രാധാന്യവും ചെറിയ സംഘർഷങ്ങൾ പോലും എത്ര വലിയ ദുരന്തങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കാമെന്ന മുന്നറിയിപ്പും നൽകിയ ചരിത്രസംഭവമായാണ് അത് ഇന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.