ശബരിമല തീർത്ഥാടനത്തിന്റെ ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് പതിനെട്ടാം പടി. സന്നിധാനത്തിലേക്കുള്ള ഈ പടികൾ ഒരു ഭൗതിക പ്രവേശനമാർഗം മാത്രമല്ല. അയ്യപ്പഭക്തിയുടെ ആന്തരിക യാത്രയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഒരു ശക്തമായ ആത്മീയ പ്രതീകമായാണ് ഭക്തർ അതിനെ കാണുന്നത്.
മണ്ഡലകാലത്തെ വ്രതത്തിലൂടെ ഭക്തൻ തന്റെ ശരീരത്തെയും മനസ്സിനെയും ക്രമേണ തയ്യാറാക്കുന്നു. വ്രതം, പ്രാർത്ഥന, നിയന്ത്രണം, സത്യസന്ധത, ലാളിത്യം എന്നിവയിലൂടെ ജീവിതത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനുശേഷമാണ് പതിനെട്ടാം പടിയിലേക്ക് എത്തുന്നത്. അതിനാൽ പടി കയറുന്നത് ഒരു യാത്രയുടെ അവസാനമെന്നതിലുപരി ആത്മീയ പരിശ്രമത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമായി മാറുന്നു.
പതിനെട്ട് എന്ന സംഖ്യയ്ക്ക് ശബരിമല പാരമ്പര്യത്തിൽ പലവിധ വ്യാഖ്യാനങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ദോഷങ്ങൾ, ഗുണങ്ങൾ, മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക ബന്ധനങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ഈ പടികളെ ബന്ധപ്പെടുത്തി വിവിധ ആത്മീയ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. ഈ വ്യാഖ്യാനങ്ങളുടെ പൊതുവായ ആശയം മനുഷ്യൻ തന്റെ ഉള്ളിലെ പരിമിതികളെ മറികടന്ന് ഉയർന്ന ബോധത്തിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കണമെന്നതാണ്.
ഓരോ പടിയും കയറുമ്പോൾ ഭക്തൻ തന്റെ അഹങ്കാരവും ആഗ്രഹങ്ങളും ക്രോധവും അസൂയയും പോലുള്ള ആന്തരിക തടസ്സങ്ങളെ പിന്നിലാക്കുന്നതായി ചിന്തിക്കാം. അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ പതിനെട്ടാം പടി ഒരു കല്ലുകൊണ്ടുള്ള പടിക്കെട്ട് മാത്രമല്ല, ആത്മനിയന്ത്രണത്തിന്റെ ഒരു പ്രതീകമാണ്.
ശബരിമലയുടെ ആത്മീയതയിൽ സമത്വത്തിനും വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. “സ്വാമി” എന്ന അഭിസംബോധനയിലൂടെ തീർത്ഥാടകർ പരസ്പരം ദൈവികതയോടെ കാണാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. പതിനെട്ടാം പടിയിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ വ്യക്തിയുടെ സാമൂഹിക തിരിച്ചറിയലുകൾക്കപ്പുറം ഭക്തന്റെ ആത്മീയ തിരിച്ചറിയലാണ് പ്രധാനമാകുന്നത്.
പടികൾ കയറി സന്നിധാനത്ത് എത്തുന്ന നിമിഷം ഭക്തന് നൽകുന്ന അനുഭവം അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്രത്യേകമാണ്. ദീർഘമായ വ്രതത്തിന്റെയും യാത്രയുടെയും പ്രാർത്ഥനയുടെയും സമാപനമായി ആ നിമിഷം മാറുന്നു.
എന്നാൽ പതിനെട്ടാം പടിയുടെ യഥാർത്ഥ സന്ദേശം അവിടെ അവസാനിക്കുന്നില്ല. സന്നിധാനത്ത് അനുഭവിക്കുന്ന ശാന്തിയും നിയന്ത്രണവും വിനയവും ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകുക എന്നതാണ് ആത്മീയ യാത്രയുടെ തുടർച്ച.
പതിനെട്ടാം പടി അതിനാൽ ഒരു ക്ഷേത്രപ്പടി മാത്രമല്ല. മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് അഹങ്കാരത്തിലേക്കും അവിടെ നിന്ന് ശരണാഗതിയിലേക്കും നടത്തുന്ന ഒരു പ്രതീകാത്മക യാത്രയാണ്.
“സ്വാമിയേ ശരണം അയ്യപ്പാ” എന്ന ശരണഘോഷത്തോടെ ഓരോ പടിയും കയറുമ്പോഴും ഭക്തൻ പുറത്തുള്ള ഒരു ഉയരത്തിലേക്ക് മാത്രമല്ല, തന്റെ ഉള്ളിലെ ഒരു ഉയരത്തിലേക്കും സഞ്ചരിക്കുകയാണ്.
