1974 ൽ കർണാടക മുഖ്യമന്ത്രി ദേവരാജ് അഴ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടപ്പാക്കിയ കർണാടക ഭൂസംസ്കരണ നിയമം സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള സംസ്ഥാന നിയമങ്ങളിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന വലിയ അസമത്വം കുറയ്ക്കുകയും ഭൂമി കൃഷി ചെയ്യുന്നവർക്കുതന്നെ കൂടുതൽ അവകാശങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു ഈ നിയമത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
നിയമം നിലവിൽ വരുന്നതിന് മുമ്പ് കർണാടകയിലെ പല ഭാഗങ്ങളിലും ഭൂമി വലിയ ഭൂവുടമകളുടെ കൈകളിലായിരുന്നു. കൃഷി ചെയ്തിരുന്നത് പാട്ടക്കാരും ചെറുകിട കർഷകരുമായിരുന്നു. എന്നാൽ അവർക്ക് ഭൂമിയിൽ സ്ഥിരമായ അവകാശം ലഭിച്ചിരുന്നില്ല. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ സാമൂഹിക നീതിയും സാമ്പത്തിക സമത്വവും ഉറപ്പാക്കാൻ സർക്കാർ ഭൂസംസ്കരണ നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു.
നിയമത്തിലെ പ്രധാന വ്യവസ്ഥകളിലൊന്ന് ഭൂമിയുടെ പരമാവധി ഉടമസ്ഥാവകാശ പരിധി നിശ്ചയിച്ചതായിരുന്നു. നിശ്ചിത പരിധിയിലധികം ഭൂമി കൈവശം വയ്ക്കുന്നത് നിയന്ത്രിക്കുകയും അധിക ഭൂമി സർക്കാർ ഏറ്റെടുത്ത് ഭൂമിയില്ലാത്തവർക്കും ചെറുകിട കർഷകർക്കും വിതരണം ചെയ്യാനുള്ള സംവിധാനം ഒരുക്കുകയും ചെയ്തു.
കൃഷി ചെയ്യുന്ന പാട്ടക്കാർക്ക് ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം നേടാനുള്ള അവസരവും നിയമം നൽകി. വർഷങ്ങളായി കൃഷി ചെയ്തിരുന്നവർക്ക് നിയമപരമായ സംരക്ഷണം ലഭിച്ചതോടെ ഗ്രാമീണ മേഖലയിൽ വലിയ സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായി. നിരവധി കുടുംബങ്ങൾക്ക് ആദ്യമായി സ്വന്തം ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥരാകാൻ സാധിച്ചു.
ഈ നിയമം കർണാടകയിലെ കാർഷിക മേഖലയിലും ഗ്രാമീണ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിലും ദീർഘകാല സ്വാധീനം ചെലുത്തി. ഭൂമിയുടെ കൂടുതൽ സമതുലിതമായ വിതരണം സാമൂഹിക സംഘർഷങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ സഹായിച്ചുവെന്ന് നിരവധി പഠനങ്ങൾ വിലയിരുത്തുന്നു. അതേസമയം ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ, നഷ്ടപരിഹാരം, നടപ്പാക്കൽ നടപടികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ചില വിവാദങ്ങളും ഉയർന്നിരുന്നു.
ദേവരാജ് അഴ്സിന്റെ ഭരണകാലം സാമൂഹിക നീതിക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകിയ കാലഘട്ടമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഭൂസംസ്കരണ നിയമം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഭരണനേട്ടങ്ങളിലൊന്നായി ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം സാമൂഹിക ശക്തിയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമീണ സാഹചര്യത്തിൽ ഈ നിയമം വലിയ മാറ്റത്തിന് വഴിയൊരുക്കി.
1974 ലെ കർണാടക ഭൂസംസ്കരണ നിയമം ഒരു കാർഷിക നിയമം മാത്രമല്ല, സാമൂഹിക സമത്വത്തിനും ഗ്രാമീണ വികസനത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള ശക്തമായ ഭരണനയവുമായിരുന്നു. ദേവരാജ് അഴ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടപ്പാക്കിയ ഈ നിയമം ഇന്ത്യയിലെ ഭൂസംസ്കരണ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള സംസ്ഥാന നിയമങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഇന്നും പഠിക്കപ്പെടുകയും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
