കേരളത്തിൽ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും ശുചിത്വവും ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ വിവിധ പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുന്ന പ്രധാന സംരംഭങ്ങളിലൊന്നാണ് ഹരിതകേരളം മിഷൻ. ഈ ദൗത്യത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്ന ടി. എൻ. സീമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മാലിന്യസംസ്കരണം, ജലസംരക്ഷണം, ഹരിതവൽക്കരണം എന്നീ മേഖലകളിൽ നിരവധി പ്രവർത്തനങ്ങൾ ശക്തിപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
വീടുകളിൽ തന്നെ ജൈവമാലിന്യം സംസ്കരിക്കുന്ന രീതികൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലാണ് പ്രധാന ശ്രദ്ധ. ഇതിലൂടെ നഗരങ്ങളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും മാലിന്യത്തിന്റെ അളവ് കുറയ്ക്കാനും പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലെ മാലിന്യക്കൂമ്പാരങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാനും സാധിക്കുന്നു. പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങൾ വേർതിരിച്ച് ശേഖരിച്ച് പുനരുപയോഗത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.
ജലാശയങ്ങളുടെ സംരക്ഷണവും ഈ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കുളങ്ങൾ, തോടുകൾ, ചെറുനദികൾ എന്നിവ ശുചീകരിക്കുകയും അവയുടെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്ക് നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നതിനുള്ള പദ്ധതികൾ പല തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളുടെയും സഹകരണത്തോടെ നടപ്പിലാക്കുന്നു. മഴവെള്ള സംഭരണവും ഭൂഗർഭജല സംരക്ഷണവും ലക്ഷ്യമിട്ട ബോധവൽക്കരണ പ്രവർത്തനങ്ങളും വ്യാപകമായി നടക്കുന്നു.
വിദ്യാർത്ഥികൾ, കുടുംബശ്രീ പ്രവർത്തകർ, സന്നദ്ധസംഘടനകൾ, തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയെ ഒരുമിപ്പിച്ചാണ് പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തനങ്ങൾ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നത്. ഓരോ പഞ്ചായത്തിലും പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി അനുയോജ്യമായ പദ്ധതികൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നത് ഈ സമീപനത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്.
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ആഘാതം കുറയ്ക്കാൻ വൃക്ഷത്തൈ നട്ടുപിടിപ്പിക്കൽ, ജൈവകൃഷി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കൽ, ജലസ്രോതസ്സുകളുടെ സംരക്ഷണം എന്നിവയ്ക്കും മുൻഗണന നൽകുന്നു. പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാകണമെന്ന ആശയമാണ് ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് അടിസ്ഥാനം.
സുസ്ഥിര വികസനം എന്ന ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കാൻ സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങൾ മാത്രം മതിയാകില്ലെന്നും ജനങ്ങളുടെ സജീവ പങ്കാളിത്തം നിർണായകമാണെന്നും ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ പല തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളും ശുചിത്വത്തിലും മാലിന്യസംസ്കരണത്തിലും മികച്ച മാതൃകകളായി മാറാൻ ഇത്തരം ഇടപെടലുകൾ സഹായകമായി.
ഭാവിയിൽ പരിസ്ഥിതി വെല്ലുവിളികൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാകുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ശാസ്ത്രീയ സമീപനവും സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനവും ചേർന്നാൽ മാത്രമേ ദീർഘകാല പരിഹാരങ്ങൾ സാധ്യമാകൂ. ഹരിതകേരളം മിഷന്റെ വിവിധ ഇടപെടലുകൾ അതിനുള്ള ഒരു ശക്തമായ മാതൃകയായി തുടരുകയാണ്.
