1998-ൽ ആരംഭിച്ച കുടുംബശ്രീ പദ്ധതി കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക വികസന ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വിജയകരമായ പൊതുനയങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. സ്ത്രീകളിലൂടെ ദാരിദ്ര്യ നിർമാർജനം, സ്വയംതൊഴിൽ, സാമ്പത്തിക സ്വയംപര്യാപ്തത, പ്രാദേശിക വികസനം എന്നിവ ലക്ഷ്യമിട്ടാണ് ഈ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്. പിന്നീട് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വനിതാ സ്വയംസഹായ ശൃംഖലകളിലൊന്നായി കുടുംബശ്രീ വളർന്നു.
അയൽക്കൂട്ടം, ഏരിയ ഡെവലപ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി, കമ്മ്യൂണിറ്റി ഡെവലപ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി എന്ന ത്രിതല സംവിധാനത്തിലാണ് പദ്ധതി രൂപകൽപന ചെയ്തത്. സ്ത്രീകൾ ചെറിയ സമ്പാദ്യങ്ങൾ സ്വരൂപിക്കുകയും പരസ്പരം വായ്പ നൽകുകയും ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മാതൃകയാണ് സ്വീകരിച്ചത്. ഇതിലൂടെ ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വന്തം വരുമാനം കണ്ടെത്താനുള്ള അവസരം ലഭിച്ചു.
കുടുംബശ്രീയുടെ ഭാഗമായി കൃഷി, ഭക്ഷ്യസംസ്കരണം, തുന്നൽ, കാറ്ററിംഗ്, ഹോട്ടൽ, ഹരിതകർമസേന, മൈക്രോ എന്റർപ്രൈസുകൾ, ജൈവകൃഷി തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ നിരവധി സംരംഭങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. പ്രാദേശിക സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിൽ സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം വർധിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഈ നയം നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.
സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനപ്പുറം ആരോഗ്യം, ശുചിത്വം, പോഷകാഹാരം, വിദ്യാഭ്യാസം, വനിതാ നേതൃത്വം, തദ്ദേശഭരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലും കുടുംബശ്രീ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. ഗ്രാമസഭകളിലും തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലുമുള്ള സ്ത്രീകളുടെ സജീവ പങ്കാളിത്തം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും ഈ പദ്ധതി സഹായകമായി.
1998-ലെ കുടുംബശ്രീ നയം കേരളത്തിന്റെ വികസന മാതൃകയെ ദേശീയ-അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമാക്കി. സ്ത്രീശാക്തീകരണവും സാമൂഹിക വികസനവും ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ പൊതുനയങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ കഴിയുമെന്ന് തെളിയിച്ച മികച്ച ഉദാഹരണമായി കുടുംബശ്രീ ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ലക്ഷക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങളുടെ ജീവിതനിലവാരം ഉയർത്തുകയും സ്ത്രീകൾക്ക് സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ ആത്മവിശ്വാസം നൽകുകയും ചെയ്ത ഈ പദ്ധതി കേരളത്തിന്റെ ഏറ്റവും വിജയകരമായ വികസന ഇടപെടലുകളിൽ ഒന്നായി തുടരുന്നു.
