1981 ജൂൺ 6-ന് ബിഹാറിലെ ബാഗ്മതി നദിക്ക് കുറുകെയുള്ള പാലത്തിന് സമീപം നടന്ന ട്രെയിൻ ദുരന്തം ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ റെയിൽ അപകടമായി ഇന്നും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. യാത്രക്കാരുമായി സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന ഒരു പാസഞ്ചർ ട്രെയിൻ പാളം തെറ്റി നദിയിലേക്ക് പതിക്കുകയായിരുന്നു. ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ പ്രകാരം 235 പേരുടെ മരണമാണ് സ്ഥിരീകരിച്ചെങ്കിലും, നിരവധി മൃതദേഹങ്ങൾ കണ്ടെത്താനാകാതിരുന്നതിനാൽ മരണസംഖ്യ 500 മുതൽ 800 വരെ ആയിരിക്കാമെന്നാണ് വിവിധ അന്വേഷണങ്ങളും ചരിത്രരേഖകളും വിലയിരുത്തുന്നത്.
അപകടം നടന്ന ദിവസം പ്രദേശത്ത് ശക്തമായ മഴയും കാറ്റും അനുഭവപ്പെട്ടിരുന്നു. ട്രെയിൻ പാലം കടന്നുപോകുന്നതിനിടെയാണ് പാളം തെറ്റി നിരവധി ബോഗികൾ നേരെ ബാഗ്മതി നദിയിലേക്ക് പതിച്ചത്. വെള്ളത്തിന്റെ ശക്തമായ ഒഴുക്കും പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയും കാരണം രക്ഷാപ്രവർത്തനം അതീവ ദുഷ്കരമായി.
അപകടവിവരം പുറത്തുവന്നതോടെ റെയിൽവേ, സൈന്യം, പ്രാദേശിക ഭരണകൂടം, മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ, ഗ്രാമവാസികൾ എന്നിവർ ചേർന്ന് വലിയ രക്ഷാപ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. എന്നാൽ ആഴമേറിയ നദിയും പ്രളയസാഹചര്യവും കാരണം നിരവധി യാത്രക്കാരെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. മൃതദേഹങ്ങൾ ദിവസങ്ങളോളം നദിയിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തേണ്ടി വന്നു. നിരവധി കുടുംബങ്ങൾക്ക് അവരുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ മൃതദേഹം പോലും ലഭിച്ചില്ല.
അപകടത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കാരണം സംബന്ധിച്ച് വർഷങ്ങളായി വിവിധ അഭിപ്രായങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. ശക്തമായ ചുഴലിക്കാറ്റ്, ട്രെയിൻ അമിതവേഗം, ട്രാക്കിന്റെ അവസ്ഥ, പെട്ടെന്നുള്ള ബ്രേക്ക് എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ പല സാധ്യതകളും അന്വേഷണവിധേയമായി. എന്നാൽ ഒരൊറ്റ കാരണം ഔദ്യോഗികമായി ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ഇതുമൂലം ഈ ദുരന്തം ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ദുരൂഹമായ അപകടങ്ങളിലൊന്നായും അറിയപ്പെടുന്നു.
ഈ ദുരന്തത്തിന് ശേഷം റെയിൽവേ പാലങ്ങളുടെ സുരക്ഷ, വെള്ളപ്പൊക്കകാല ട്രെയിൻ നിയന്ത്രണം, കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണം, ദുരന്തനിവാരണ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ കേന്ദ്രസർക്കാർ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തി. നദികൾക്കും പാലങ്ങൾക്കും സമീപമുള്ള റെയിൽപാതകളുടെ പരിശോധനയും മഴക്കാല സുരക്ഷാ നടപടികളും കൂടുതൽ കർശനമാക്കി.
നാലു പതിറ്റാണ്ടുകൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും ബിഹാർ ട്രെയിൻ ദുരന്തം ഇന്ത്യയുടെ റെയിൽ സുരക്ഷാ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തമായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളും സാങ്കേതിക സുരക്ഷയും ഒരുപോലെ ഗൗരവത്തോടെ കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത രാജ്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ സംഭവമായാണ് ഈ അപകടത്തെ ഇന്നും വിലയിരുത്തുന്നത്.
