1956 നവംബർ 23-ന് തമിഴ്നാട്ടിലെ അരിയലൂരിന് സമീപം നടന്ന റെയിൽ ദുരന്തം ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ അപകടങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കനത്ത മഴയെ തുടർന്ന് ദുർബലമായ പാലത്തിലൂടെ കടന്നുപോയ ട്രെയിൻ പാളം തെറ്റി താഴേക്ക് പതിച്ചതാണ് അപകടത്തിന് കാരണം. ദുരന്തത്തിൽ 150-ലധികം പേർ മരിക്കുകയും നൂറിലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു.
മഴയും വെള്ളപ്പൊക്കവും രൂക്ഷമായ സാഹചര്യത്തിലായിരുന്നു ട്രെയിൻ യാത്ര തുടരുന്നത്. പാലത്തിന്റെ ഘടന തകരാറിലായിരുന്നുവെന്ന വിവരം ലഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ ട്രെയിൻ അതിലൂടെ കടന്നുപോയി. ഏതാനും നിമിഷങ്ങൾക്കകം എൻജിനും നിരവധി ബോഗികളും പാലത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് പതിച്ചു. വെള്ളത്തിലും ചെളിയിലും കുടുങ്ങിയ യാത്രക്കാരെ രക്ഷപ്പെടുത്തുന്നത് അതീവ ദുഷ്കരമായി.
അപകടവിവരം പുറത്തുവന്നതോടെ റെയിൽവേ ഉദ്യോഗസ്ഥർ, പോലീസ്, സൈന്യം, പ്രാദേശിക ജനങ്ങൾ എന്നിവർ ചേർന്ന് രക്ഷാപ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ആ കാലഘട്ടത്തിൽ ആധുനിക രക്ഷാസംവിധാനങ്ങൾ പരിമിതമായിരുന്നതിനാൽ മണിക്കൂറുകളോളം നീണ്ടുനിന്ന ശ്രമങ്ങൾക്കൊടുവിലാണ് നിരവധി പേരെ പുറത്തെടുത്തത്. രാജ്യത്തുടനീളം വലിയ ദുഃഖവും ആശങ്കയും ഈ ദുരന്തം സൃഷ്ടിച്ചു.
ഈ അപകടത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യാഘാതം അന്നത്തെ റെയിൽവേ മന്ത്രിയായിരുന്ന ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രിയുടെ രാജിയായിരുന്നു. അപകടത്തിന്റെ ധാർമിക ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുത്ത് അദ്ദേഹം രാജിക്കത്ത് സമർപ്പിച്ചു. പൊതുജീവിതത്തിൽ ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കുന്ന മാതൃകയായി ഈ നടപടി ഇന്നും ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയചരിത്രത്തിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി ഉയർന്നു.
അരിയലൂർ ദുരന്തത്തിന് ശേഷം ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ പാലങ്ങളുടെ സുരക്ഷ, ട്രാക്ക് പരിശോധന, മഴക്കാല നിരീക്ഷണം, എൻജിനീയറിങ് പരിശോധനകൾ എന്നിവ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കി. അപകടസാധ്യതയുള്ള പാലങ്ങൾ സ്ഥിരമായി പരിശോധിക്കുന്നതിനും കാലാവസ്ഥാ മുന്നറിയിപ്പുകൾ ലഭിക്കുമ്പോൾ ട്രെയിൻ സർവീസുകളിൽ കൂടുതൽ ജാഗ്രത പാലിക്കുന്നതിനുമുള്ള നടപടികൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകി.
ഏഴ് പതിറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിട്ടിട്ടും അരിയലൂർ റെയിൽ ദുരന്തം ഇന്ത്യയിലെ റെയിൽ സുരക്ഷയുടെ ചരിത്രത്തിൽ നിർണായക വഴിത്തിരിവായി തുടരുകയാണ്. ഒരു വലിയ അപകടം മാത്രമല്ല, ഭരണത്തിൽ ധാർമിക ഉത്തരവാദിത്തം എങ്ങനെ പ്രകടിപ്പിക്കാമെന്നതിന്റെയും പൊതുസുരക്ഷയ്ക്ക് സർക്കാർ നൽകേണ്ട പ്രാധാന്യത്തിന്റെയും ശക്തമായ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലായി ഈ സംഭവം ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
