ഓണത്തിന്റെ ആത്മാവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന മഹാബലി ഒരു പുരാണ കഥാപാത്രം മാത്രമല്ല. കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ ഐക്യം, സമത്വം, പങ്കിടൽ എന്നീ മൂല്യങ്ങളുടെ പ്രതീകമായാണ് അദ്ദേഹത്തെ കാണുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഓണം മതപരമായ അതിരുകൾക്കപ്പുറം എല്ലാ മലയാളികളുടെയും ഉത്സവമായി വളർന്നു.
മഹാബലിയുടെ ഭരണകാലത്ത് എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെയും സമാധാനത്തോടെയും ജീവിച്ചിരുന്നുവെന്നാണ് മാവേലിപ്പാട്ടും ജനകീയ വിശ്വാസങ്ങളും പറയുന്നത്. സമ്പന്നനും ദരിദ്രനും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളില്ലാത്ത ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ചിത്രമാണ് അവിടെ വരച്ചുകാട്ടുന്നത്. ഈ ആശയം യാഥാർഥ്യചരിത്രമാണോ എന്നതിനെക്കാൾ, സമൂഹം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മൂല്യങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന സാംസ്കാരിക സങ്കൽപ്പമെന്ന നിലയിലാണ് പ്രാധാന്യം.
ഓണക്കാലത്ത് വീടുകൾ വൃത്തിയാക്കുന്നതും പൂക്കളം ഒരുക്കുന്നതും ഓണസദ്യ ഒരുക്കുന്നതും ബന്ധുക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും ക്ഷണിക്കുന്നതുമെല്ലാം സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന ആചാരങ്ങളാണ്. മഹാബലി എത്തുന്ന ദിനത്തിൽ ആരും ഒറ്റപ്പെടരുത് എന്ന സന്ദേശം ഈ ആഘോഷങ്ങളിലൂടെ പ്രകടമാകുന്നു.
കേരളത്തിൽ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ കൂട്ടായ ഓണസദ്യകൾ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. വിവിധ മതങ്ങളിലും സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലങ്ങളിലും നിന്നുള്ള ആളുകൾ ഒരേ നിരയിൽ ഇരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് ഓണത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. പങ്കുവെക്കലും പരസ്പര ബഹുമാനവും ഈ ആഘോഷത്തിന്റെ പ്രധാന സന്ദേശങ്ങളായി മാറുന്നു.
ലോകത്തിന്റെ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന മലയാളികളും മഹാബലിയുടെ ഓർമ്മയോടെ ഓണം ആഘോഷിക്കുന്നു. പ്രവാസി സമൂഹങ്ങൾക്ക് ഈ ഉത്സവം സ്വന്തം ഭാഷയുമായും സംസ്കാരവുമായും അടുത്ത തലമുറയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന അവസരമാണ്. കുട്ടികൾക്ക് കേരളത്തിന്റെ പാരമ്പര്യം പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതിലും മഹാബലിയുടെ കഥ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നു.
സമൂഹത്തിൽ സമത്വം, നീതി, സഹോദര്യം എന്നിവയുടെ പ്രാധാന്യം ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്ന സാംസ്കാരിക പ്രതീകമായാണ് മഹാബലി ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നത്. ഓരോ ഓണക്കാലവും മഹാബലി എത്തുന്നു എന്ന വിശ്വാസം, നല്ല സമൂഹം സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള മനുഷ്യരുടെ ആഗ്രഹത്തെ പുതുക്കുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മഹാബലി ഒരു പുരാണ കഥാപാത്രത്തെക്കാൾ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക മനസ്സാക്ഷിയുടെ പ്രതീകമായി ഇന്നും ജീവിക്കുന്നു.
