വയനാട് ജില്ലയിലെ ബ്രഹ്മഗിരി മലനിരകളുടെ മടിത്തട്ടിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന തിരുനെല്ലി മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പുരാതന തീർഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. പ്രകൃതിസൗന്ദര്യത്തിനൊപ്പം പിതൃകർമങ്ങൾക്കുള്ള വിശുദ്ധ സ്ഥാനമെന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രശസ്തമാണ്. വർഷം മുഴുവൻ ഭക്തർ ഇവിടെ എത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും കർക്കിടക വാവിന്റെ സമയത്ത് പ്രത്യേക തിരക്കാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം മഹാവിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണ്. പശ്ചിമഘട്ട വനമേഖലയ്ക്കുള്ളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ക്ഷേത്രം ആത്മീയതയും പ്രകൃതിയും ഒരുമിക്കുന്ന അപൂർവ തീർഥകേന്ദ്രമായി അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഭക്തരാണ് ഇവിടെ എത്തുന്നത്.
തിരുനെല്ലിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത പാപനാശിനി എന്ന വിശുദ്ധ തീർഥമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപം ഒഴുകുന്ന ഈ ജലധാരയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃകർമങ്ങൾ നടത്തുന്നത് വിശേഷ പുണ്യമാണെന്ന വിശ്വാസം തലമുറകളായി നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാലാണ് നിരവധി കുടുംബങ്ങൾ അവരുടെ പൂർവികർക്കുള്ള ബലിതർപ്പണത്തിനായി തിരുനെല്ലി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്.
കർക്കിടക വാവുദിനത്തിൽ പുലർച്ചെ മുതൽ ഭക്തരുടെ ഒഴുക്ക് ആരംഭിക്കും. പാപനാശിനിക്കരയിൽ പുരോഹിതരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ബലിതർപ്പണ ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. ദർഭ, എള്ള്, അരി, ജലം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് പൂർവികരെ സ്മരിച്ചശേഷം ഭക്തർ മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്തുന്നു.
തിരുനെല്ലി ക്ഷേത്രം കേരളത്തിലെ മറ്റു വാവുബലി കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാകുന്നത് അതിന്റെ മലനിരകളിലെ സ്ഥാനമാണ്. കടൽത്തീരങ്ങളിലോ വലിയ നദീതീരങ്ങളിലോ അല്ലാതെ വനവും മലകളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയ ആത്മീയ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് ഇവിടെ പിതൃകർമങ്ങൾ നടക്കുന്നത്. ഇത് തീർഥാടകർക്ക് വ്യത്യസ്തമായ അനുഭവം നൽകുന്നു.
കർണാടക ഉൾപ്പെടെ അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഭക്തരും വലിയ തോതിൽ തിരുനെല്ലിയിലെത്തുന്നു. പല കുടുംബങ്ങൾക്കും തലമുറകളായി തുടരുന്ന പിതൃകർമ കേന്ദ്രമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. കുടുംബപാരമ്പര്യം നിലനിർത്താൻ എല്ലാ വർഷവും അവർ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നു.
ഇന്ന് കർക്കിടക വാവിനോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരങ്ങളിലും പ്രത്യേക ക്രമീകരണങ്ങളാണ് ഏർപ്പെടുത്തുന്നത്. തീർഥാടകരുടെ സുരക്ഷ, ഗതാഗതം, കുടിവെള്ളം, ആരോഗ്യസേവനം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കാൻ വിവിധ വകുപ്പുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
തിരുനെല്ലി മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം ഒരു പുരാതന ആരാധനാലയം മാത്രമല്ല. പ്രകൃതിയുടെയും വിശ്വാസത്തിന്റെയും പിതൃസ്മരണയുടെയും സംഗമഭൂമിയാണ് അത്. ഓരോ കർക്കിടക വാവിലും ഇവിടെ എത്തുന്ന ഭക്തരുടെ പ്രാർഥനകൾ കേരളത്തിന്റെ ദീർഘകാല ആത്മീയ പാരമ്പര്യത്തെ ഇന്നും ജീവനോടെ നിലനിർത്തുന്നു.
