പണ്ടുകാലത്ത് കേരളം പ്രധാനമായും കാർഷിക സമൂഹമായിരുന്നു. കർക്കിടകത്തിൽ മഴ അതിശക്തമായതിനാൽ വയലുകളിലെ ജോലികൾ കുറയുകയും ആളുകൾ വീടുകളിൽ കൂടുതൽ സമയം ചെലവഴിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ അവസരത്തിലാണ് കുടുംബാംഗങ്ങൾ സന്ധ്യയ്ക്ക് നിലവിളക്ക് തെളിയിച്ച് ഒന്നിച്ചിരുന്ന് രാമായണം പാരായണം ചെയ്യുന്ന ശീലം വ്യാപകമായത്. മാസത്തിന്റെ ആദ്യദിവസം ആരംഭിക്കുന്ന പാരായണം അവസാനദിവസം പൂർത്തിയാക്കുന്ന രീതിയാണ് ഇന്നും പല കുടുംബങ്ങളും പിന്തുടരുന്നത്.
കേരളത്തിൽ കർക്കിടക മാസത്തിൽ പ്രധാനമായും പാരായണം ചെയ്യുന്നത് തുഞ്ചത്ത് രാമാനുജൻ എഴുത്തച്ഛൻ രചിച്ച അധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടാണ്. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ഈ കൃതി മലയാള ഭാഷയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള സാഹിത്യസൃഷ്ടികളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. സംസ്കൃതത്തിലെ അധ്യാത്മരാമായണത്തെ സാധാരണ ജനങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലാകുന്ന രീതിയിൽ മലയാളത്തിലേക്ക് അവതരിപ്പിച്ച എഴുത്തച്ഛന്റെ സംഭാവനയാണ് രാമായണ പാരായണത്തെ വീടുതോറും എത്തിച്ചത്.
രാമായണ മാസം എന്ന ആശയം ഒരു മതാചാരം മാത്രമല്ല. കുടുംബം ഒരുമിച്ച് ഇരുന്നു വായിക്കുകയും കേൾക്കുകയും ചർച്ച ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സാമൂഹിക പാരമ്പര്യം കൂടിയാണിത്. കുട്ടികൾക്ക് ധർമ്മം, സത്യം, കടമ, ത്യാഗം, കരുണ, കുടുംബബന്ധം തുടങ്ങിയ മൂല്യങ്ങൾ പരിചയപ്പെടുത്തുന്ന അവസരമായും കർക്കിടകം മാറി. അതുകൊണ്ടുതന്നെ രാമായണ പാരായണം കേരളത്തിന്റെ കുടുംബസംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ചരിത്രകാരന്മാർ വിലയിരുത്തുന്നത്.
കർക്കിടകത്തിലെ ആത്മീയജീവിതം വീടുകളിൽ മാത്രമല്ല, ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സജീവമാണ്. സംസ്ഥാനത്തെ നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ രാമായണ പാരായണവും പ്രഭാഷണങ്ങളും സംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഭക്തർ സന്ധ്യാസമയങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒത്തുകൂടി രാമായണ സന്ദേശങ്ങൾ കേൾക്കുകയും ആത്മീയചർച്ചകളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഈ മാസത്തിന് ആരോഗ്യപരമായ മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയും ഉണ്ട്. മഴക്കാലത്ത് ശരീരത്തിന്റെ പ്രതിരോധശേഷി വർധിപ്പിക്കാൻ ആയുർവേദ ചികിത്സകളും കർക്കിടക കഞ്ഞിപോലുള്ള ഔഷധഭക്ഷണങ്ങളും പ്രചരിച്ചു. ആത്മീയ ശുദ്ധീകരണത്തോടൊപ്പം ശരീരത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിനും കർക്കിടകം പ്രാധാന്യം നൽകുന്നുവെന്നതാണ് കേരളത്തിന്റെ പാരമ്പര്യം.
ഇന്നും കേരളത്തിലും വിദേശരാജ്യങ്ങളിലെ മലയാളി സമൂഹങ്ങളിലും കർക്കിടകത്തിലെ രാമായണ പാരായണം വലിയ ഭക്തിയോടെയാണ് ആചരിക്കുന്നത്. അച്ചടിച്ച ഗ്രന്ഥങ്ങൾക്കൊപ്പം ഡിജിറ്റൽ പതിപ്പുകളും ശബ്ദരേഖകളും ഉപയോഗിച്ച് പുതിയ തലമുറയും ഈ പാരമ്പര്യം തുടരുന്നു. കാലം മാറിയെങ്കിലും കർക്കിടകം ഇന്നും കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രവും സാഹിത്യവും ആത്മീയതയും കുടുംബജീവിതവും ഒരുമിച്ച് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന സവിശേഷ സാംസ്കാരിക മാസമായി തുടരുകയാണ്.
