1961 മുതൽ 1963 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ നേര്യമംഗലം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത് കേരളത്തിലെ ജലവൈദ്യുതി വികസനത്തിന്റെ ആദ്യകാല സുപ്രധാന നാഴികക്കല്ലുകളിലൊന്നായിരുന്നു. പള്ളിവാസലിനും ചെങ്കുളത്തിനും ശേഷം പെരിയാർ നദീതടത്തിലെ ജലസ്രോതസ്സുകളെ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദനത്തിനായി ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയ പ്രധാന പദ്ധതിയായി ഇത് മാറി.
വർഷം: 1961–1963
സ്ഥലം: നേര്യമംഗലം, എറണാകുളം–ഇടുക്കി അതിർത്തി
പ്രധാന സംഭവം: നേര്യമംഗലം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.
പെരിയാർ നദീതടത്തിലെ ജലം ഉപയോഗപ്പെടുത്തി സ്ഥാപിച്ച ഈ പദ്ധതി കേരളത്തിന്റെ വർധിച്ചുവരുന്ന വൈദ്യുതി ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയായിരുന്നു നടപ്പാക്കിയത്. മലനിരകളിലെ ദുഷ്കരമായ ഭൂപ്രകൃതിയിൽ തുരങ്കങ്ങളും പെൻസ്റ്റോക്ക് പൈപ്പുകളും വൈദ്യുത നിലയവും നിർമിച്ചത് അന്നത്തെ ശ്രദ്ധേയമായ എഞ്ചിനീയറിങ് നേട്ടമായിരുന്നു.
പദ്ധതി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചതോടെ മധ്യകേരളത്തിലെ നഗരങ്ങൾക്കും വ്യവസായ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ സ്ഥിരതയുള്ള വൈദ്യുതി ലഭിച്ചു. റബർ, തോട്ടവിള മേഖലകൾ, ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങൾ, നഗര വികസനം എന്നിവയ്ക്കും ഈ പദ്ധതി പിന്തുണയായി.
രാഷ്ട്രീയമായി, കേരളത്തിലെ ജലവൈദ്യുതി വികസന നയത്തിന്റെ പ്രധാന ഘട്ടമായാണ് നേര്യമംഗലം പദ്ധതി വിലയിരുത്തപ്പെട്ടത്. പിന്നീട് ഇടുക്കി, ഇടമലയാർ, ലോവർ പെരിയാർ തുടങ്ങിയ വൻ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ യാഥാർഥ്യമാക്കുന്നതിനുള്ള സാങ്കേതിക അനുഭവവും അടിസ്ഥാന സൗകര്യവും ഈ പദ്ധതിയിലൂടെ ലഭിച്ചു.
നേര്യമംഗലം പദ്ധതിയുടെ പ്രാധാന്യം പിന്നീട് കൂടുതൽ വർധിച്ചു. 2008-ൽ നേര്യമംഗലം എക്സ്റ്റൻഷൻ പദ്ധതി കമ്മീഷൻ ചെയ്തതോടെ അതേ നദീതടത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദന ശേഷി വീണ്ടും ഉയർത്താൻ കെ.എസ്.ഇ.ബിക്ക് സാധിച്ചു.
1961–1963 കാലഘട്ടത്തിൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച നേര്യമംഗലം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി ഒരു വൈദ്യുത നിലയം മാത്രമായിരുന്നില്ല. പെരിയാർ നദീതടത്തെ കേരളത്തിന്റെ പ്രധാന ഊർജ മേഖലയാക്കി മാറ്റിയ വികസന ശൃംഖലയിലെ നിർണായക കണ്ണിയും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വൈദ്യുതിവികസന ചരിത്രത്തിലെ സുപ്രധാന അധ്യായവുമായിരുന്നു അത്.
