ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേരളത്തിന്റെ ഏറ്റവും വ്യത്യസ്തമായ ജനകീയ പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഓണപ്പൊട്ടൻ. പ്രത്യേകിച്ച് കാസർഗോഡ്, കണ്ണൂർ, വയനാട് ജില്ലകളിലെ ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ തലമുറകളായി നിലനിൽക്കുന്ന ഈ ആചാരകല, മഹാബലിയുടെ വരവിന്റെ പ്രതീകമായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഓണക്കാലത്ത് അലങ്കാരവേഷം ധരിച്ച ഓണപ്പൊട്ടൻ വീടുകൾ സന്ദർശിച്ച് കുടുംബാംഗങ്ങളെ അനുഗ്രഹിക്കുകയും സമൃദ്ധിയും ഐശ്വര്യവും ആശംസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഓണപ്പൊട്ടന്റെ വേഷം അതീവ ശ്രദ്ധേയമാണ്. തെയ്യത്തെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന വലിയ കിരീടം, മുഖത്ത് തിളക്കമുള്ള അലങ്കാരം, വർണാഭമായ വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവയാണ് പ്രധാന സവിശേഷതകൾ. കൈയിൽ ഓലക്കുടയോ പ്രത്യേക അലങ്കാരവടിയോ പിടിച്ചാണ് ഓണപ്പൊട്ടൻ വീടുകളിലെത്തുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വരവ് കുട്ടികൾക്കും മുതിർന്നവർക്കും ഒരുപോലെ കൗതുകവും സന്തോഷവും പകരുന്നു.
ഓണപ്പൊട്ടൻ സാധാരണയായി അധികം സംസാരിക്കാറില്ല. വീടിന്റെ മുറ്റത്ത് എത്തി പ്രത്യേക ചലനങ്ങളിലൂടെയും അനുഗ്രഹ സൂചകങ്ങളിലൂടെയും കുടുംബത്തെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്നു. വീട്ടുകാർ അദ്ദേഹത്തിന് അരി, തേങ്ങ, പഴങ്ങൾ, പണം എന്നിവ സമർപ്പിക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. തിരിച്ചായി നല്ല വിളവും ആരോഗ്യവും സമൃദ്ധിയും ഉണ്ടാകട്ടെയെന്ന ആശംസയാണ് ഓണപ്പൊട്ടൻ നൽകുന്നതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
ഓണപ്പൊട്ടന്റെ ചരിത്രം കേരളത്തിന്റെ ജനവിശ്വാസങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. മഹാബലി എല്ലാ ഓണക്കാലത്തും തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ എത്തുമെന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ പ്രതീകമായാണ് ഓണപ്പൊട്ടനെ പലരും കാണുന്നത്. ചില ഗവേഷകർ ഉത്തരകേരളത്തിലെ തെയ്യം പാരമ്പര്യവുമായി ഈ ആചാരത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടെന്നും ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. തദ്ദേശീയ വിശ്വാസങ്ങളും ഓണാഘോഷവും സംയോജിച്ചാണ് ഈ കലാരൂപം രൂപപ്പെട്ടതെന്നാണ് പൊതുവെ കരുതപ്പെടുന്നത്.
ഓണപ്പൊട്ടന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രസക്തി ഓണത്തിന്റെ ആത്മീയവും സാമൂഹികവുമായ സന്ദേശത്തിലാണ്. സമത്വം, സമൃദ്ധി, പരസ്പര സ്നേഹം, സമൂഹ ഐക്യം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായാണ് ഈ പാരമ്പര്യം നിലകൊള്ളുന്നത്. ഗ്രാമത്തിലെ എല്ലാ വീടുകളിലും ജാതിമതഭേദമില്ലാതെ എത്തുന്ന ഓണപ്പൊട്ടൻ മഹാബലിയുടെ സമത്വസങ്കൽപ്പത്തെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്ന പ്രതീകമായും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
ഇന്ന് കേരള ടൂറിസത്തിന്റെയും സാംസ്കാരികോത്സവങ്ങളുടെയും പ്രധാന ആകർഷണമായി ഓണപ്പൊട്ടൻ മാറിയിട്ടുണ്ട്. ഓണക്കാലത്ത് വിവിധ വേദികളിൽ ഈ പാരമ്പര്യം അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. വിദേശ സഞ്ചാരികൾക്കും കേരളത്തിന്റെ അപൂർവ ജനകീയ ആചാരമായി ഓണപ്പൊട്ടൻ വലിയ കൗതുകമാണ്.
എന്നാൽ ഈ പാരമ്പര്യം ചില വെല്ലുവിളികളും നേരിടുന്നു. ഓണപ്പൊട്ടന്റെ വേഷം ധരിച്ച് വീടുകൾ സന്ദർശിക്കുന്ന കലാകാരന്മാരുടെ എണ്ണം വർഷംതോറും കുറയുന്നുവെന്നാണ് സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകർ പറയുന്നത്. നഗരവൽക്കരണവും ഗ്രാമീണ ജീവിതരീതിയിലെ മാറ്റങ്ങളും ഈ ആചാരത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയെ ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും പ്രാദേശിക ക്ഷേത്രങ്ങളും സാംസ്കാരിക സംഘടനകളും ഈ പൈതൃകം സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചുവരുന്നു.
ചരിത്രപരമായി നോക്കുമ്പോൾ ഓണപ്പൊട്ടൻ ഒരു വേഷപ്രകടനം മാത്രമല്ല. മഹാബലിയുടെ ഓർമ്മയും കേരളത്തിന്റെ ജനവിശ്വാസങ്ങളും ഓണത്തിന്റെ സമത്വസന്ദേശവും തലമുറകളിലേക്ക് കൈമാറുന്ന ജീവിക്കുന്ന സാംസ്കാരിക പൈതൃകമാണ് അത്. ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സവിശേഷമായ ഈ ആചാരം ഇന്നും ഓണം എത്തുമ്പോൾ പഴയ ഓർമ്മകളും വിശ്വാസങ്ങളും പുതുക്കുന്ന അപൂർവ ആഘോഷമായി തുടരുന്നു.
