കേരളത്തിലെ തോടുകളെ പലപ്പോഴും ചെറിയ drainage channels ആയി മാത്രമാണ് കാണുന്നത്. മഴ പെയ്യുമ്പോൾ വെള്ളം ഒഴുകിപ്പോകാനുള്ള വഴികൾ എന്നതാണ് അവയുടെ ഇന്നത്തെ പ്രധാന തിരിച്ചറിവ്. എന്നാൽ കേരളത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത ജലസംവിധാനത്തിൽ തോടുകൾക്ക് അതിനേക്കാൾ വലിയ പങ്കുണ്ടായിരുന്നു.

ഒരു തോട് ഒരു പ്രദേശത്തെ കുളം, വയൽ, കിണർ, പുഴ, മഴവെള്ളം എന്നിവ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ജലപാതയാണ്.

മഴ പെയ്യുമ്പോൾ വെള്ളം എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത് എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകുന്നതിലാണ് തോടുകളുടെ പ്രാധാന്യം.

ഒരു പ്രദേശത്തെ തോട് അടഞ്ഞാൽ മഴവെള്ളത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്ക് മാറും. ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ വെള്ളക്കെട്ട് ഉണ്ടാകും. മറ്റിടങ്ങളിൽ വെള്ളം വേഗത്തിൽ ഒഴുകിപ്പോകും. ഭൂമിയിലേക്ക് ഇറങ്ങേണ്ട വെള്ളത്തിന്റെ അളവും മാറാം.

അതുകൊണ്ട് തോടുകളുടെ സംരക്ഷണം വെള്ളപ്പൊക്ക നിയന്ത്രണത്തിന്റെ മാത്രം വിഷയമല്ല. ഭൂഗർഭജല സംരക്ഷണത്തിന്റെയും പ്രാദേശിക ജലസുരക്ഷയുടെയും ഭാഗമാണ്.

കേരളത്തിലെ തോടുകളുടെ ഒരു സമഗ്ര മാപ്പ് തയ്യാറാക്കേണ്ട സമയമാണിത്.

ഓരോ പഞ്ചായത്തിലും പ്രധാന തോടുകൾ എവിടെയാണ്, അവയുടെ നീളം എത്രയാണ്, ഏത് കുളങ്ങളുമായി അവ ബന്ധപ്പെടുന്നു, ഏത് പാടശേഖരങ്ങളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്, എവിടെയാണ് അവ പുഴകളുമായി ചേരുന്നത് തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്താം.

ഇത് ഒരു പഴയ ഭൂമിശാസ്ത്ര മാപ്പ് പോലെ മാത്രം കാണേണ്ടതില്ല. ഓരോ തോടിന്റെയും ജലപ്രവാഹം, മലിനീകരണം, കൈയേറ്റം, തടസ്സങ്ങൾ, മഴക്കാലത്തെ ശേഷി എന്നിവയും രേഖപ്പെടുത്താം.

ഇത്തരമൊരു സംവിധാനം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഏത് തോടിനാണ് അടിയന്തര ഇടപെടൽ ആവശ്യമെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും.

തോടുകൾ വൃത്തിയാക്കുന്നതും പ്രധാനമാണ്. എന്നാൽ മാലിന്യം നീക്കം ചെയ്യുന്നത് മാത്രം തോട് സംരക്ഷണമല്ല.

തോടിന്റെ സ്വാഭാവിക വീതി, കരകൾ, സമീപത്തെ സസ്യജാലം, വെള്ളത്തിന്റെ ഒഴുക്ക്, ബന്ധപ്പെടുന്ന കുളങ്ങളും വയലുകളും എന്നിവയും സംരക്ഷിക്കണം.

കോൺക്രീറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് എല്ലാ തോടുകളെയും പൂർണ്ണമായി മൂടുകയോ ശക്തമായി ചാനലൈസ് ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നത് എല്ലായിടത്തും ഒരേ പരിഹാരമാകണമെന്നില്ല. ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രകൃതിദത്തമായ കരകളും സസ്യജാലങ്ങളും വെള്ളത്തിന്റെ വേഗത കുറയ്ക്കാനും പരിസ്ഥിതി നിലനിർത്താനും സഹായിക്കും.

നഗരങ്ങളിൽ ഈ വിഷയം കൂടുതൽ പ്രധാനമാണ്.

പുതിയ റോഡുകളും കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ പഴയ തോടുകൾ പലപ്പോഴും മൂടപ്പെടുകയോ തടസ്സപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നു. പിന്നീട് ശക്തമായ മഴയെത്തുമ്പോൾ വെള്ളം ഒഴുകിപ്പോകാനുള്ള സ്വാഭാവിക വഴികൾ ലഭ്യമാകാതെ വരുന്നു.

അതിനാൽ നഗര master plans-ൽ തോടുകളെ പ്രത്യേകം രേഖപ്പെടുത്തണം.

ഒരു പുതിയ റോഡ് നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ അത് ഒരു തോടിന്റെ ഒഴുക്കിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കണം.

ഒരു housing project അനുവദിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ മഴവെള്ളം സമീപത്തെ തോടുകളെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്ന് പരിശോധിക്കണം.

ഒരു drainage project രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുമ്പോൾ നിലവിലുള്ള സ്വാഭാവിക ജലപാതകൾ എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കാമെന്ന് പരിഗണിക്കണം.

തോടുകളെ മാലിന്യവാഹിനികളാക്കുന്നതും വലിയ പ്രശ്നമാണ്.

വീടുകളിൽനിന്നും വ്യാപാരസ്ഥാപനങ്ങളിൽനിന്നും വരുന്ന മാലിന്യം തോടുകളിലേക്ക് എത്തുന്നത് തടയാൻ പ്രാദേശിക സംവിധാനങ്ങൾ ശക്തമാക്കണം. വെള്ളത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം നിരീക്ഷിക്കാനും പ്രധാന തോടുകളിൽ സ്ഥിരമായ പരിശോധന നടത്താനും കഴിയും.

ഓരോ പഞ്ചായത്തിലും പ്രധാന തോടുകൾക്ക് ഒരു monitoring system ഉണ്ടാക്കാം.

മഴയുടെ അളവ്, ജലനിരപ്പ്, ഒഴുക്ക്, മാലിനീകരണം എന്നിവ രേഖപ്പെടുത്താം. ഇതിലൂടെ വെള്ളപ്പൊക്ക സാധ്യതയും മലിനീകരണ സാധ്യതയും നേരത്തെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയും.

തോടുകളുടെ പരിപാലനം സർക്കാർ വകുപ്പുകളുടെ മാത്രം ജോലി ആകരുത്.

തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾ, കർഷകർ, residents’ associations, സ്കൂളുകൾ, പ്രാദേശിക സംഘടനകൾ എന്നിവയ്ക്ക് പങ്കാളിത്തം നൽകാം.

ഒരു തോട് ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ പൊതുസമ്പത്തായി കാണുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ സംരക്ഷണം ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുക.

കേരളത്തിന് വലിയ നദികളും കായലുകളും മാത്രമല്ല ജലസമ്പത്ത്.

ആയിരക്കണക്കിന് ചെറിയ തോടുകൾ, കുളങ്ങൾ, നീർച്ചാലുകൾ, വയലുകൾ, കിണറുകൾ എന്നിവ ചേർന്നതാണ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പ്രാദേശിക ജലശൃംഖല.

ഈ ചെറിയ ജലപാതകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് വലിയ ഒരു infrastructure project പോലെയല്ല കാണപ്പെടുക. പക്ഷേ അവയുടെ കൂട്ടായ പ്രാധാന്യം വളരെ വലുതാണ്.

കേരളത്തിന്റെ water governance-ൽ തോടുകൾക്ക് വീണ്ടും ഒരു സ്ഥാനം നൽകേണ്ട സമയമാണിത്.

തോട് വെറും വെള്ളം ഒഴുകിപ്പോകുന്ന വഴിയല്ല. ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ ജലചക്രത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന അടിസ്ഥാനസൗകര്യമാണ്.