ഓണം എന്ന് പറയുമ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ മനസ്സിൽ ആദ്യം തെളിയുന്നത് പൂക്കളം, ഓണക്കോടി, സദ്യ, ഓണക്കളികൾ, വള്ളംകളി, മഹാബലി എന്നിവയാണ്. വർഷങ്ങളായി ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്ന ഈ കാഴ്ചകളാണ് കേരളത്തിന്റെ ഓണത്തിന്റെ പൊതുചിത്രമായി മാറിയിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഈ ചിത്രത്തിന് പുറത്തും കേരളത്തിൽ അനേകം ഓണങ്ങൾ ജീവിക്കുന്നുണ്ട്. അതിൽ ഏറ്റവും കൗതുകകരമായ ഒന്നാണ് കായലുകൾക്കും ചെറുതുരുത്തുകൾക്കും ഇടയിൽ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ ഓണം.
ആലപ്പുഴ, കുട്ടനാട്, കോട്ടയം, കൊല്ലം, എറണാകുളം എന്നിവിടങ്ങളിലെ കായൽപ്രദേശങ്ങളിൽ ഇന്നും വെള്ളം ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ചില ഗ്രാമങ്ങളെ കരയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് റോഡുകളേക്കാൾ ജലപാതകളാണ്. ചില വീടുകളിലേക്ക് എത്താൻ വള്ളം ആവശ്യമാണ്. ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ കടത്തുവള്ളം ഇന്നും സാധാരണ യാത്രയുടെ ഭാഗമാണ്. കുട്ടനാട്ടിൽ ഒരുകാലത്ത് വള്ളങ്ങളായിരുന്നു പ്രധാന ഗതാഗതമാർഗം. ഇന്നും ജലപാതകൾ പല ഗ്രാമങ്ങളുടെയും ജീവിതത്തിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥാനമുണ്ട്.
അവിടുത്തെ ഓണം അതുകൊണ്ടുതന്നെ കരയിലെ ഓണത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപമാണ്.
ഒരു നഗരത്തിൽ ഓണം തുടങ്ങുന്നത് കടകളിലെ തിരക്കിൽ നിന്നായിരിക്കാം. കായൽഗ്രാമത്തിൽ അത് ചിലപ്പോൾ വീട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തുന്ന ഒരാളിൽ നിന്നായിരിക്കും തുടങ്ങുന്നത്. വിദേശത്തുനിന്നോ നഗരത്തിൽനിന്നോ എത്തുന്ന മകൻ. വിവാഹശേഷം സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് വരുന്ന മകൾ. ദൂരെയായിരുന്ന ബന്ധുവിനെ കാത്തിരിക്കുന്ന മാതാപിതാക്കൾ. ഒരു ചെറിയ വള്ളം കരയ്ക്കടുത്തേക്ക് എത്തുമ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങുന്ന ആളെ കാത്തുനിൽക്കുന്ന കുടുംബം.
അവിടെയാണ് ഓണത്തിന്റെ മറ്റൊരു അർത്ഥം തെളിയുന്നത്.
ഓണം എല്ലായിടത്തും ഒരേ രീതിയിൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ഒരു കുടുംബത്തിന് വലിയ സദ്യ ഒരുക്കാൻ കഴിയും. മറ്റൊരു കുടുംബത്തിന് സാധാരണ ഭക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഓണം കണ്ടെത്തേണ്ടിവരും. ഒരു വീട്ടിൽ മുറ്റം നിറയെ പൂക്കളമുണ്ടാകും. മറ്റൊരു വീട്ടിൽ പൂക്കളം ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല. ഒരു കുട്ടിക്ക് പുതിയ വസ്ത്രവും കളിപ്പാട്ടവും ലഭിക്കും. മറ്റൊരു കുട്ടിക്ക് പുതിയ വസ്ത്രം തന്നെ പ്രധാന സമ്മാനമായിരിക്കും.
എന്നാൽ ഇവരുടെയെല്ലാം ഓണത്തിൽ ഒരു പൊതുവായ കാര്യമുണ്ട്. വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാനുള്ള ആഗ്രഹം.
കായലിന്റെ ജീവിതത്തിൽ യാത്രയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഇവിടെ യാത്ര എന്നത് ഒരു റോഡിലൂടെ വാഹനത്തിൽ പോകുന്നത് മാത്രമല്ല. വെള്ളത്തിലൂടെ പോകുന്നതുമാണ്. കടത്തുവള്ളത്തിന്റെ വരവും പോക്കും പല മനുഷ്യരുടെയും ദൈനംദിന ജീവിതത്തെ നിർണ്ണയിക്കുന്നു. ആലപ്പുഴയിലെ ജലപാതകൾ നിരവധി ചെറുഗ്രാമങ്ങളെയും തുരുത്തുകളെയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതായി കേരള വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
അതുകൊണ്ട് ഓണക്കാലത്തെ ഒരു കടത്തുവള്ളത്തുറ തന്നെ ഒരു ചെറിയ സാമൂഹിക വേദിയായി മാറും.
ആരാണ് വീട്ടിലേക്ക് പോകുന്നത്?
ആരാണ് ചന്തയിൽ നിന്ന് സാധനങ്ങളുമായി വരുന്നത്?
ആരാണ് ബന്ധുവിനെ കാത്തിരിക്കുന്നത്?
ആരാണ് പുതിയ വസ്ത്രം ധരിച്ചിരിക്കുന്നത്?
ആരാണ് കൈയിൽ പൂക്കളുമായി പോകുന്നത്?
ഇത്തരം ചെറിയ കാഴ്ചകളിലാണ് കായൽപ്രദേശത്തിന്റെ ഓണം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
നമ്മൾ സാധാരണയായി ഓണം കാണുന്നത് ആഘോഷത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നാണ്. വലിയ പൂക്കള മത്സരങ്ങൾ, വള്ളംകളി, സദ്യ, പൊതുപരിപാടികൾ, കലാപരിപാടികൾ എന്നിവയിലൂടെയാണ് ഓണത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഒരു ഉത്സവത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ അതിന്റെ കേന്ദ്രം മാത്രം നോക്കിയാൽ മതിയാകില്ല. അതിന്റെ അരികുകളിലും നോക്കണം.
കായൽപ്പുറത്തെ ഓണം അത്തരമൊരു അരികാണ്.
കുട്ടനാട് അതിന് പ്രത്യേക ഉദാഹരണമാണ്. സമുദ്രനിരപ്പിനേക്കാൾ താഴെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന പാടശേഖരങ്ങളും ജലപാതകളും ഗ്രാമങ്ങളും ചേർന്നതാണ് കുട്ടനാടിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രം. വെള്ളത്തിന്റെയും കൃഷിയുടെയും ജീവിതത്തിന്റെയും ബന്ധം ഇവിടെ വളരെ അടുത്തതാണ്. പാടങ്ങളും വീടുകളും ജലപാതകളും പരസ്പരം വേർതിരിച്ചല്ല, ഒരേ ജീവിതവ്യവസ്ഥയുടെ ഭാഗങ്ങളായാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
അങ്ങനെയൊരു പ്രദേശത്ത് ഓണത്തിന്റെ അർത്ഥവും മണ്ണിനോടും വെള്ളത്തോടും ചേർന്നുതന്നെയായിരിക്കും.
ഓണത്തിന് വീട്ടുമുറ്റത്ത് പൂക്കളം ഒരുക്കുന്ന കുട്ടികൾ ഉണ്ടാകും. അതേസമയം കായലിന്റെ കരയിൽ കളിക്കുന്ന കുട്ടികളും ഉണ്ടാകും. അടുക്കളയിൽ സദ്യ ഒരുക്കുന്ന അമ്മമാരുണ്ടാകും. അതിനൊപ്പം വള്ളത്തിൽ സാധനങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്നവരും ഉണ്ടാകും. ബന്ധുക്കൾ വരുന്നതിന്റെ സന്തോഷം വീടിനകത്തുണ്ടാകും. അതോടൊപ്പം ഒരു ചെറിയ വള്ളം കരയിലേക്ക് അടുക്കുന്ന ശബ്ദവും കേൾക്കാം.
ഇതാണ് നമ്മൾ അധികം ചിത്രീകരിക്കാത്ത ഓണം.
വലിയ ആഘോഷങ്ങളില്ലാത്ത ഓണം.
പരസ്യങ്ങളില്ലാത്ത ഓണം.
വേദികളില്ലാത്ത ഓണം.
എന്നാൽ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുള്ള ഓണം.
കായൽപ്രദേശങ്ങളിൽ ഒരു വീട്ടിലെ ഓണം മറ്റൊരു വീട്ടിൽനിന്ന് പൂർണ്ണമായി വേർതിരിഞ്ഞതല്ല. അയൽവീടുകൾ വെള്ളത്തിനപ്പുറം കാണാം. ഒരു വീട്ടിൽ പാചകം ചെയ്യുന്ന ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഗന്ധം മറ്റൊരു വീട്ടിലേക്കെത്താം. കുട്ടികൾ ഒരു വീട്ടുമുറ്റത്തുനിന്ന് മറ്റൊരു വീട്ടുമുറ്റത്തേക്ക് പോകാം. ബന്ധുക്കൾ ഒരേ വള്ളത്തിൽ യാത്ര ചെയ്യാം.
ഇവിടുത്തെ സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ ദൂരം അളക്കുന്നത് കിലോമീറ്ററിൽ മാത്രമല്ല. വെള്ളത്തിന്റെ വീതിയിലും വള്ളത്തിന്റെ യാത്രാസമയത്തിലും കൂടിയാണ്.
ഓണം ആ ദൂരങ്ങളെ കുറയ്ക്കുന്ന ഒരു അവസരവുമാണ്.
ഒരുപക്ഷേ അതുകൊണ്ടാണ് കായൽപ്പുറത്തെ ഓണം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത്.
ഒരു സാധാരണ കടത്തുവള്ളത്തുറയിൽ ഓണക്കാലത്ത് കുറച്ചുനേരം നിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ കേരളത്തിന്റെ മറ്റൊരു മുഖം കാണാൻ കഴിയും. അവിടെ വലിയ ആഘോഷത്തിന്റെ ശബ്ദമുണ്ടാകണമെന്നില്ല. പക്ഷേ ആളുകളുടെ മുഖത്ത് വീട്ടിലെത്താനുള്ള ഒരു പ്രത്യേക തിരക്ക് കാണാം.
ഒരു സ്ത്രീ കൈയിൽ പച്ചക്കറികളുമായി വള്ളത്തിൽ കയറുന്നു.
ഒരു വയോധികൻ ആരെയോ കാത്തുനിൽക്കുന്നു.
ഒരു കുട്ടി പുതിയ വസ്ത്രം ധരിച്ച് അച്ഛന്റെ കൈപിടിച്ച് നിൽക്കുന്നു.
ഒരു യുവാവ് നഗരത്തിൽനിന്ന് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു.
ഒരു ചെറിയ വള്ളം മറുകരയിൽനിന്ന് എത്തുന്നു.
ഇവയൊക്കെ ചേർന്നാൽ അതൊരു ഓണക്കാഴ്ച തന്നെയാണ്.
ഓണം ഒരു വലിയ സാംസ്കാരിക പ്രദർശനം മാത്രമല്ലെന്ന് ഈ കാഴ്ചകൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അത് വീടുകളിലേക്ക് ആളുകളെ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന ഒരു കാലഘട്ടമാണ്.
കേരളത്തിന്റെ നഗരവൽക്കരണവും കുടിയേറ്റവും കുടുംബഘടനയിലെ മാറ്റങ്ങളും ഓണത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെയും മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്. ഒരിക്കൽ ഒരേ നാട്ടിൽ താമസിച്ചിരുന്ന കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഇന്ന് രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലും ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലും കഴിയുന്നു. അതിനാൽ വീട്ടിലേക്കുള്ള മടക്കം തന്നെ പല കുടുംബങ്ങളിലും ഓണത്തിന്റെ പ്രധാന സംഭവമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
കായൽപ്രദേശങ്ങളിൽ ആ മടക്കം ഇപ്പോഴും വെള്ളത്തിന്റെ വഴിയിലൂടെ ദൃശ്യമായി കാണാം.
ഒരു ബോട്ട് വരുന്നു.
ഒരാൾ ഇറങ്ങുന്നു.
വീട്ടുകാർ സ്വീകരിക്കുന്നു.
അത്രയേയുള്ളൂ.
എന്നാൽ ആ ചെറിയ നിമിഷത്തിൽ ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഓണം അടങ്ങിയിരിക്കാം.
ഓണത്തെക്കുറിച്ച് നമ്മൾ സംസാരിക്കുമ്പോൾ മഹാബലിയെക്കുറിച്ച് പറയാം. സമത്വത്തെക്കുറിച്ച് പറയാം. പഴയ കേരളത്തെക്കുറിച്ച് പറയാം. എന്നാൽ ഇന്നത്തെ കേരളത്തിന്റെ ഓണം മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ ഇന്നത്തെ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തിലേക്കും നോക്കേണ്ടിവരും.
കായലിന്റെ അരികിൽ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ ഓണം അതിന് ഒരു നല്ല ജനാലയാണ്.
അത് ആഡംബരത്തിന്റെ ഓണമല്ല.
അത് വിനോദസഞ്ചാരത്തിന്റെ ചിത്രമല്ല.
അത് വലിയ ആഘോഷങ്ങളുടെ വേദിയുമല്ല.
അത് ദൈനംദിന ജീവിതത്തിനിടയിൽ എത്തുന്ന ഒരു ഉത്സവമാണ്.
വള്ളത്തിന്റെ യാത്രയ്ക്കിടയിൽ.
വീട്ടിലേക്കുള്ള മടക്കത്തിനിടയിൽ.
അടുക്കളയിലെ തിരക്കിനിടയിൽ.
കുട്ടികളുടെ കളിക്കിടയിൽ.
ബന്ധുക്കളുടെ കാത്തിരിപ്പിനിടയിൽ.
കായലിന്റെ വെള്ളത്തിൽ ഒരു ചെറിയ വള്ളം നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കും. ഇരുകരകളിലും വീടുകൾ കാണാം. തെങ്ങുകൾ കാറ്റിൽ ഇളകും. ആരെങ്കിലും വള്ളത്തിൽ നിന്ന് കൈവീശും. മറ്റൊരാൾ കരയിൽ നിന്ന് കാത്തുനിൽക്കും.
ആ കാഴ്ചയിൽ വലിയ ഓണക്കളികളൊന്നുമില്ല.
എങ്കിലും അതിൽ കേരളമുണ്ട്.
അതാണ് കായൽപ്പുറങ്ങളിലെ ഓണം.
കേരളത്തിന്റെ പ്രധാന ആഘോഷചിത്രങ്ങളുടെ അരികിൽ, ചെറിയ തുരുത്തുകളിലും കായൽഗ്രാമങ്ങളിലും വീടുകളിലും ഇന്നും തുടരുന്ന ഒരു ശാന്തമായ ഓണം.
അത് കാണാൻ വലിയ വേദിയിലേക്ക് പോകേണ്ടതില്ല.
ഒരു സാധാരണ കടത്തുവള്ളത്തുറയിൽ നിൽക്കുക.
ഒരു വള്ളം വരുന്നത് നോക്കുക.
ആരാണ് ഇറങ്ങുന്നതെന്ന് നോക്കുക.
ആരാണ് കാത്തുനിൽക്കുന്നതെന്ന് നോക്കുക.
അപ്പോൾ മനസ്സിലാകും, ഓണം പൂക്കളത്തിലും സദ്യയിലും മാത്രമല്ലെന്ന്.
ചിലപ്പോൾ ഒരു വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുന്ന മനുഷ്യനാണ് ഓണത്തിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ച.
