1958-ൽ ആരോഗ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന എ. ആർ. മേനോന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കേരളത്തിൽ പ്രാഥമിക ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ വ്യാപനത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകി. ആശുപത്രികൾ നഗരങ്ങളിൽ മാത്രം കേന്ദ്രീകരിക്കാതെ ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കും അടിസ്ഥാന ആരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ എത്തിക്കണമെന്ന ദീർഘവീക്ഷണമായിരുന്നു ഈ നയത്തിന് പിന്നിൽ.
കേരള സംസ്ഥാനം രൂപംകൊണ്ടതിന്റെ ആദ്യ വർഷങ്ങളായതിനാൽ ആരോഗ്യ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെ ലഭ്യമായിരുന്നില്ല. നിരവധി ഗ്രാമങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾ ചികിത്സയ്ക്കായി ദൂരെയുള്ള താലൂക്ക് ആശുപത്രികളെയും ജില്ലാ ആശുപത്രികളെയും ആശ്രയിക്കേണ്ട അവസ്ഥയുണ്ടായിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യം മാറ്റുന്നതിനാണ് സർക്കാർ പ്രാഥമിക ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ എണ്ണം വർധിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത്.
സാധാരണ രോഗങ്ങൾക്ക് ചികിത്സ, ഗർഭിണികളുടെ പരിചരണം, പ്രസവാനന്തര സേവനങ്ങൾ, കുട്ടികളുടെ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം, പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ്, പകർച്ചവ്യാധി നിയന്ത്രണം തുടങ്ങിയ സേവനങ്ങൾ ഗ്രാമതലത്തിൽ തന്നെ ലഭ്യമാക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം. ചികിത്സ ലഭ്യമാകുന്നതിനൊപ്പം രോഗപ്രതിരോധത്തിനും തുല്യ പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന സമീപനമാണ് സർക്കാർ സ്വീകരിച്ചത്.
ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഡോക്ടർമാർ, നഴ്സുമാർ, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർ എന്നിവരുടെ സേവനം ഉറപ്പാക്കാനും സർക്കാർ ശ്രമിച്ചു. രോഗം ഗുരുതരമാകുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ കണ്ടെത്തി ചികിത്സ നൽകാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ശൃംഖല രൂപപ്പെടുത്തുക എന്നതും പ്രധാന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു.
ശുദ്ധജലം, ശുചിത്വം, പോഷകാഹാരം, മാതൃ-ശിശു ആരോഗ്യം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധവത്കരണ പ്രവർത്തനങ്ങളും ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിലൂടെ വ്യാപിപ്പിച്ചു. ആരോഗ്യ സേവനം ആശുപത്രികളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല, സമൂഹവുമായി ചേർന്നുള്ള തുടർച്ചയായ പ്രവർത്തനമാണെന്ന ആശയം ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ശക്തിപ്പെട്ടു.
ഈ നയത്തിന്റെ ഫലമായി ഗ്രാമീണ ജനവിഭാഗങ്ങൾക്ക് ആരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ കൂടുതൽ എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാകാൻ തുടങ്ങി. പിന്നീട് കേരളം കൈവരിച്ച മികച്ച ശിശുമരണ നിരക്ക്, മാതൃആരോഗ്യ നേട്ടങ്ങൾ, ഉയർന്ന ആയുർദൈർഘ്യം തുടങ്ങിയ പൊതുജനാരോഗ്യ വിജയങ്ങൾക്ക് ഈ ആദ്യകാല പ്രാഥമിക ആരോഗ്യ ശൃംഖല ശക്തമായ അടിത്തറയായി.
കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യ ചരിത്രത്തിൽ 1958-ലെ പ്രാഥമിക ആരോഗ്യ കേന്ദ്ര വികസന നയം ഒരു നിർണായക നാഴികക്കല്ലായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാവർക്കും ആരോഗ്യ സേവനം ലഭ്യമാക്കുക എന്ന ആശയത്തെ പ്രായോഗികമായി നടപ്പിലാക്കാനുള്ള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യ വലിയ ചുവടുവയ്പ്പുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്.
