രാമായണ യുദ്ധത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ നടന്ന ഏറ്റവും മഹത്തായ സംഭവമാണ് ശ്രീരാമനും രാവണനും തമ്മിലുള്ള അന്തിമ ഏറ്റുമുട്ടൽ. ഇന്ദ്രജിത്തും കുംഭകർണനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രധാന യോദ്ധാക്കൾ വീണതോടെ രാവണൻ തന്നെ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് ഇറങ്ങാൻ തീരുമാനിച്ചു.
സ്വർണരഥത്തിൽ ആയുധസജ്ജനായി എത്തിയ രാവണൻ തന്റെ അപാരമായ ശക്തിയും ദിവ്യായുധങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ആക്രമണം ആരംഭിച്ചു. മറുവശത്ത് ശ്രീരാമൻ ധർമ്മത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടം തുടർന്നു. ഇരുവരുടെയും അമ്പുകൾ ആകാശത്ത് മിന്നലുകൾപോലെ പാഞ്ഞു. യുദ്ധഭൂമി മുഴുവൻ ആ പോരാട്ടത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ വിറച്ചു.
രാവണൻ പല ദിവ്യായുധങ്ങളും പ്രയോഗിച്ചെങ്കിലും ശ്രീരാമൻ ഓരോന്നിനെയും പ്രതിരോധിച്ചു. യുദ്ധം മണിക്കൂറുകളോളം നീണ്ടുനിന്നു. ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും ആകാശത്ത് നിന്ന് ഈ മഹായുദ്ധം വീക്ഷിച്ചുവെന്നാണ് രാമായണത്തിൽ വിവരിക്കുന്നത്.
അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ സാരഥിയായ മാതലി ഇന്ദ്രന്റെ രഥവുമായി ശ്രീരാമന്റെ സഹായത്തിനായി എത്തി. അതോടെ ശ്രീരാമന് യുദ്ധം കൂടുതൽ ശക്തമായി മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ സാധിച്ചു. വിഭീഷണൻ രാവണന്റെ ശക്തിയെക്കുറിച്ചുള്ള നിർണായക വിവരങ്ങളും ശ്രീരാമന് നൽകി.
അവസാനം അഗസ്ത്യമഹർഷി ഉപദേശിച്ച ആദിത്യഹൃദയം സ്മരിച്ചശേഷം ശ്രീരാമൻ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു. ആ ദിവ്യബാണം രാവണന്റെ നെഞ്ചിൽ തുളച്ചുകയറി. ലങ്കയുടെ രാജാവ് യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീണു.
രാവണന്റെ മരണത്തോടെ ദീർഘകാലമായി നീണ്ടുനിന്ന യുദ്ധം അവസാനിച്ചു. സീതയെ മോചിപ്പിക്കുകയും വിഭീഷണനെ ലങ്കയുടെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ധർമ്മം അധർമ്മത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തിയ നിമിഷമായാണ് ഈ സംഭവം ഇന്ത്യൻ ഇതിഹാസങ്ങളിൽ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.
രാമായണത്തിലെ ഈ അവസാന യുദ്ധം രണ്ട് മഹായോദ്ധാക്കളുടെ പോരാട്ടം മാത്രമായിരുന്നില്ല. ശക്തിയെക്കാൾ ധർമ്മത്തിനും അഹങ്കാരത്തെക്കാൾ നീതിക്കും ഒടുവിൽ വിജയം ലഭിക്കുമെന്ന സന്ദേശം ലോകത്തിന് നൽകിയ മഹത്തായ സംഭവമായിരുന്നു.
