രാമായണത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയവും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നതുമായ കഥാപാത്രമാണ് ഹനുമാൻ. അസാമാന്യമായ ശക്തിയും ബുദ്ധിയും വിനയവും അചഞ്ചലമായ ഭക്തിയും ഒരുമിച്ചുചേർന്ന അപൂർവ വ്യക്തിത്വമാണ് അദ്ദേഹം. ശ്രീരാമനോടുള്ള പൂർണ സമർപ്പണത്തിലൂടെയാണ് ഹനുമാൻ ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിലെ ഏറ്റവും മഹത്തായ ഭക്തന്മാരിൽ ഒരാളായി മാറിയത്.
വാനരരാജാവായ കേസരിയുടെയും അഞ്ജനാദേവിയുടെയും മകനായാണ് ഹനുമാന്റെ ജനനം. വായുദേവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹം വായുപുത്രൻ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ബാല്യത്തിൽ സൂര്യനെ പഴമാണെന്ന് കരുതി പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ച സംഭവം അദ്ദേഹത്തിന്റെ അസാധാരണ ശക്തിയുടെ ആദ്യ ഉദാഹരണങ്ങളിലൊന്നാണ്.
സുഗ്രീവന്റെ ദൂതനായാണ് ഹനുമാൻ ആദ്യമായി ശ്രീരാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും കാണുന്നത്. ആ കൂടിക്കാഴ്ച രാമായണത്തിന്റെ ഗതി തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചു. ഹനുമാന്റെ വിനയവും ബുദ്ധിശക്തിയും ശ്രീരാമനെ ആകർഷിച്ചു. അന്നുമുതൽ അദ്ദേഹം രാമന്റെ ഏറ്റവും വിശ്വസ്തനായ അനുയായിയായി മാറി.
സീതയെ കണ്ടെത്താനുള്ള ദൗത്യത്തിലാണ് ഹനുമാന്റെ മഹത്വം ലോകം തിരിച്ചറിഞ്ഞത്. മഹാസമുദ്രം ഒറ്റച്ചാട്ടത്തിൽ കടന്ന് ലങ്കയിലെത്തി അശോകവനത്തിൽ തടവിലായിരുന്ന സീതയെ അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി. രാമന്റെ മോതിരം നൽകി പ്രത്യാശ പകർന്ന ഹനുമാൻ പിന്നീട് രാവണന്റെ സൈന്യത്തെ നേരിടുകയും ലങ്കയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം അഗ്നിക്കിരയാക്കുകയും ചെയ്തു.
ലങ്കായുദ്ധത്തിൽ ലക്ഷ്മണൻ ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റപ്പോൾ ഹിമാലയത്തിൽ നിന്ന് സഞ്ജീവനി ഔഷധം കൊണ്ടുവരാൻ ഹനുമാനെയാണ് നിയോഗിച്ചത്. കൃത്യമായ ഔഷധം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതിരുന്നതിനാൽ മുഴുവൻ മല തന്നെ എടുത്തുകൊണ്ടുവന്ന സംഭവം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശക്തിയുടെയും നിശ്ചയദാർഢ്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി മാറി.
ഹനുമാന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിനയമാണ്. ഇത്രയധികം ശക്തിയുണ്ടായിട്ടും തന്റെ എല്ലാ വിജയങ്ങളുടെയും മഹത്വം ശ്രീരാമനിൽ സമർപ്പിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. സേവനമാണ് ഏറ്റവും വലിയ ആരാധനയെന്ന് തന്റെ ജീവിതത്തിലൂടെ ഹനുമാൻ ലോകത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുത്തു.
രാമായണം അവസാനിച്ച ശേഷവും ഹനുമാൻ ചിരഞ്ജീവിയായി ഭൂമിയിൽ തുടരുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ശ്രീരാമന്റെ നാമം ഉയരുന്നിടത്തെല്ലാം ഹനുമാന്റെ സാന്നിധ്യമുണ്ടെന്ന വിശ്വാസം ഇന്നും ഭക്തർക്കിടയിൽ ശക്തമാണ്.
ശക്തി മാത്രം പോര, അതിനെ ധർമ്മത്തിനുവേണ്ടി ഉപയോഗിക്കണമെന്ന സന്ദേശമാണ് ഹനുമാന്റെ ജീവിതം നൽകുന്നത്. ഭക്തി, ധൈര്യം, ബുദ്ധി, വിനയം എന്നിവ ഒരുമിച്ചുചേർന്ന സമ്പൂർണ വ്യക്തിത്വമായതിനാലാണ് ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും ഹനുമാൻ കോടിക്കണക്കിന് ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്നത്.
