1973-ൽ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയായിരുന്ന സി. എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയ കേരളത്തിലെ വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് ദീർഘവീക്ഷണത്തോടെ പ്രവർത്തിച്ച നേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു. സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തോടൊപ്പം ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും തുല്യ പ്രാധാന്യം നൽകണമെന്ന നിലപാടാണ് അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചത്. കൂടുതൽ കോളേജുകൾ, കൂടുതൽ പഠനാവസരങ്ങൾ, പിന്നാക്ക മേഖലകളിലേക്ക് വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ വ്യാപനം എന്നിവയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പ്രധാന സവിശേഷത.
അക്കാലത്ത് കേരളത്തിൽ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം വ്യാപകമായിരുന്നെങ്കിലും ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ എണ്ണം ഇന്നത്തെ പോലെ കൂടുതലായിരുന്നില്ല. നിരവധി വിദ്യാർഥികൾക്ക് സ്വന്തം ജില്ലയിൽ തന്നെ കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസം ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യമുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിന് പരിഹാരം കാണാൻ പുതിയ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നതിലും നിലവിലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വികസനത്തിലും സർക്കാർ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളിലെ വിദ്യാർഥികൾക്കും ഉയർന്ന വിദ്യാഭ്യാസം ലഭ്യമാക്കാൻ സർക്കാർ സഹായ പദ്ധതികൾ ശക്തിപ്പെടുത്തണമെന്ന് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യാർഥികൾക്ക് നഗരങ്ങളിലേക്ക് മാത്രം ആശ്രയിക്കേണ്ട സാഹചര്യം കുറയ്ക്കുക എന്നതും പ്രധാന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു.
അധ്യാപക പരിശീലനത്തിനും അദ്ദേഹം പ്രാധാന്യം നൽകി. മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനം മികച്ച അധ്യാപകരിലൂടെ മാത്രമേ സാധ്യമാകൂ എന്ന ആശയമാണ് അദ്ദേഹം മുന്നോട്ട് വച്ചത്. അധ്യാപകരുടെ കഴിവ് വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പരിശീലന പരിപാടികൾക്കും വിദ്യാഭ്യാസ ഭരണത്തിലെ കാര്യക്ഷമത വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള നടപടികൾ സർക്കാർ സ്വീകരിച്ചു.
വിദ്യാഭ്യാസം സാമൂഹിക പുരോഗതിയുടെ പ്രധാന ഉപാധിയാണെന്ന നിലപാടാണ് സി. എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയ തുടർച്ചയായി ഉയർത്തിക്കാട്ടിയത്. തൊഴിൽ, സാമ്പത്തിക പുരോഗതി, സാമൂഹിക സമത്വം എന്നിവയുടെ അടിത്തറ വിദ്യാഭ്യാസമാണെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലേക്കുള്ള സർക്കാർ നിക്ഷേപം വർധിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത അദ്ദേഹം പല വേദികളിലും വിശദീകരിച്ചു.
കേരളത്തിലെ നിരവധി വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലഘട്ടം പ്രചോദനമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. പിന്നീട് സംസ്ഥാനത്ത് ഉയർന്ന വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് ഉണ്ടായ വിപുലീകരണത്തിന് ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ രൂപപ്പെട്ട നയങ്ങളും സമീപനങ്ങളും ഗണ്യമായ സംഭാവന നൽകിയതായി വിദ്യാഭ്യാസ ചരിത്രകാരന്മാർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.
കേരളത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ വളർച്ചയെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ സി. എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയയുടെ സംഭാവന സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനപ്പുറം ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലേക്കും വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നതായി കാണാം. വിദ്യാഭ്യാസം സമൂഹത്തിന്റെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങൾക്കും ലഭ്യമാകണമെന്ന ആശയത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇന്നും കേരളത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ വികസന ചരിത്രത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ അധ്യായമായി തുടരുന്നു.
