1970കൾക്ക് ശേഷം കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പതുക്കെ വളർന്നുവന്ന ഏറ്റവും ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരങ്ങളിലൊന്നാണ് ക്ഷേമ രാഷ്ട്രീയം. സർക്കാർ ജനങ്ങൾക്ക് നൽകുന്ന സഹായങ്ങൾ ഒരു ഭരണനടപടി മാത്രമല്ല, തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ നേരിട്ട് സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രതീക്ഷയായി മാറിയതാണ് ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത.
കേരളത്തിൽ പൊതുവിതരണ സംവിധാനം, വിദ്യാഭ്യാസം, സർക്കാർ ആശുപത്രികൾ, സാമൂഹിക സുരക്ഷാ പദ്ധതികൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ദീർഘകാലമായി നടന്ന ഇടപെടലുകൾ ജനങ്ങളുടെ സർക്കാരിനെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രതീക്ഷ ഉയർത്തി. സർക്കാർ മാറിയാലും അടിസ്ഥാന ക്ഷേമ സംവിധാനങ്ങൾ തുടരണമെന്ന പൊതുബോധം ശക്തമായി.
ഇതോടെ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾക്ക് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് പുതിയ പദ്ധതികൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിലുപരി നിലവിലുള്ള ക്ഷേമ സംവിധാനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്താമെന്ന വാഗ്ദാനവും പ്രധാനമായി. പെൻഷൻ, ഭവനം, ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ, ചികിത്സ, വിദ്യാഭ്യാസ സഹായം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ സാധാരണ കുടുംബങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടു.
കേരളത്തിലെ ഉയർന്ന സാക്ഷരതയും ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ ബോധവും ഈ മാറ്റത്തെ കൂടുതൽ സ്വാധീനിച്ചു. ജനങ്ങൾ പദ്ധതികളെക്കുറിച്ച് അറിയുകയും സർക്കാരിന്റെ പ്രകടനം താരതമ്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ഒരു സർക്കാർ നടപ്പാക്കിയ ക്ഷേമപദ്ധതി അടുത്ത സർക്കാർ പൂർണമായി പിൻവലിക്കുന്നത് രാഷ്ട്രീയമായി ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള സാഹചര്യം ഇതിലൂടെ രൂപപ്പെട്ടു.
ക്ഷേമ രാഷ്ട്രീയം ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെയോ കോൺഗ്രസിന്റെയോ മാത്രം പ്രത്യേകതയായി തുടരാതെ മുന്നണികൾ തമ്മിലുള്ള മത്സരത്തിന്റെ ഭാഗമായിത്തീർന്നു. ആരാണ് കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി ക്ഷേമം എത്തിക്കുന്നത് എന്ന ചോദ്യം പലപ്പോഴും രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകളിൽ ഇടം നേടി.
എന്നാൽ ഈ മാതൃകയ്ക്ക് സാമ്പത്തിക വെല്ലുവിളികളും ഉണ്ട്. ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമ പ്രതീക്ഷകൾ വർധിക്കുമ്പോൾ സർക്കാരിന്റെ ധനകാര്യ ബാധ്യതയും ഉയരുന്നു. അതിനാൽ ക്ഷേമവും സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും തമ്മിലുള്ള സന്തുലനം കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ പ്രധാന ചർച്ചയായി തുടരുന്നു.
1970കൾ മുതൽ രൂപപ്പെട്ട ഈ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരം ഇന്ന് കേരളത്തിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങളിലൊന്നാണ്. സർക്കാർ എന്നത് ഭരണസംവിധാനം മാത്രമല്ല, കുടുംബത്തിന്റെ ജീവിത നിലവാരത്തെ നേരിട്ട് സ്വാധീനിക്കുന്ന സ്ഥാപനമാണെന്ന ബോധം കേരള സമൂഹത്തിൽ ശക്തമാക്കിയത് ഈ ക്ഷേമ രാഷ്ട്രീയമാണ്.
