2020 ൽ ഉത്തർ പ്രദേശ് മുഖ്യമന്ത്രി യോഗി ആദിത്യനാഥിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പാസാക്കിയ നിയമവിരുദ്ധ മതപരിവർത്തന നിരോധന നിയമം ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ട സംസ്ഥാന നിയമങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ബലപ്രയോഗം, വഞ്ചന, അന്യായ സ്വാധീനം, വിവാഹം മാത്രം ലക്ഷ്യമിട്ട് നടത്തുന്ന മതപരിവർത്തനം എന്നിവ തടയുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഈ നിയമം കൊണ്ടുവന്നത്.
സർക്കാരിന്റെ നിലപാടനുസരിച്ച് മതപരിവർത്തനം വ്യക്തിയുടെ സ്വതന്ത്ര തീരുമാനമായിരിക്കണം. ഭീഷണി, സാമ്പത്തിക പ്രലോഭനം, തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ വഞ്ചന എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നടക്കുന്ന മതപരിവർത്തനങ്ങൾ തടയേണ്ടത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വമാണെന്ന് നിയമം മുന്നോട്ടുവച്ചു.
നിയമപ്രകാരം ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന മതപരിവർത്തനങ്ങൾ കുറ്റകരമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. നിയമവിരുദ്ധമായി മതപരിവർത്തനം നടത്തിയതായി തെളിഞ്ഞാൽ തടവും പിഴയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ശിക്ഷകൾ നൽകാനുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. മതപരിവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ടതായും നിയമത്തിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.
നിയമം പാസായതോടെ രാജ്യവ്യാപകമായി വലിയ ചർച്ചകൾ ആരംഭിച്ചു. അനുകൂലികൾ ഇത് ബലപ്രയോഗത്തിലൂടെയോ വഞ്ചനയിലൂടെയോ നടക്കുന്ന മതപരിവർത്തനങ്ങൾ തടയാൻ സഹായിക്കുമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. സ്ത്രീകളുടെയും സാമൂഹികമായി പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളുടെയും സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ ഈ നിയമം ഉപകരിക്കുമെന്നും അവർ വാദിച്ചു.
അതേസമയം വിമർശകർ വ്യക്തിയുടെ മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന അടിസ്ഥാന അവകാശങ്ങളെയും ബാധിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. നിയമത്തിന്റെ ചില വ്യവസ്ഥകൾ കോടതികളിൽ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുകയും ഭരണഘടനാപരമായ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെക്കുകയും ചെയ്തു.
ഈ നിയമത്തെ തുടർന്ന് മറ്റ് ചില സംസ്ഥാനങ്ങളും സമാന സ്വഭാവമുള്ള നിയമങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുകയോ നിലവിലുള്ള നിയമങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്തു. അതോടെ മതസ്വാതന്ത്ര്യം, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണാധികാരം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ദേശീയതല ചർച്ചകൾ കൂടുതൽ സജീവമായി.
2020 ലെ ഉത്തർ പ്രദേശ് നിയമവിരുദ്ധ മതപരിവർത്തന നിരോധന നിയമം ഒരു സംസ്ഥാന നിയമം മാത്രമല്ല, ഭരണഘടന, മതസ്വാതന്ത്ര്യം, പൊതുനയം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യാപകമായ ദേശീയ സംവാദത്തിന് വഴിതെളിച്ച നിയമവുമാണ്. യോഗി ആദിത്യനാഥിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടപ്പാക്കിയ ഈ നിയമം സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ട സംസ്ഥാന നിയമങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു.
