ഇന്ത്യയുടെ വികസന ചർച്ചകളിൽ ദീർഘകാലമായി ഇടംപിടിച്ച ആശയങ്ങളിലൊന്നാണ് നദീബന്ധനം. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ ജലലഭ്യതയിലെ അസന്തുലിതാവസ്ഥ പരിഹരിക്കാൻ ദേശീയതലത്തിൽ ചർച്ചകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകിയ നേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു Atal Bihari Vajpayee. ജലവിഭവങ്ങളെ കൂടുതൽ ശാസ്ത്രീയമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തണമെന്ന ദീർഘവീക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഈ ആശയം ഉയർന്നുവന്നത്.
ഇന്ത്യയിൽ ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ മഴക്കാലത്ത് വെള്ളപ്പൊക്കം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ മറ്റ് ചില പ്രദേശങ്ങൾ കടുത്ത വരൾച്ച നേരിടുന്നു. ഈ വ്യത്യാസം കൃഷിയെയും കുടിവെള്ള വിതരണത്തെയും വ്യവസായ വളർച്ചയെയും ബാധിക്കുന്നു. ലഭ്യമായ ജലവിഭവങ്ങൾ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി വിനിയോഗിക്കാനുള്ള മാർഗങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയ്ക്ക് നദീബന്ധന ആശയം വഴിയൊരുക്കി.
ജലവിഭവ ആസൂത്രണം നദികളെ മാത്രം ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഒതുങ്ങരുത്. അണക്കെട്ടുകൾ, ജലസംഭരണികൾ, മഴവെള്ള സംഭരണം, ഭൂഗർഭജല പുനരുജ്ജീവനം, ജലസംരക്ഷണ കൃഷിരീതികൾ എന്നിവയും ഒരുമിച്ച് പരിഗണിക്കണം. സമഗ്രമായ ജലനയത്തിലൂടെയാണ് ദീർഘകാല ജലസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയുക.
ഇന്ന് ഉപഗ്രഹ വിവരങ്ങൾ, ഭൂവിവര സാങ്കേതികവിദ്യ, കാലാവസ്ഥാ പഠനങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ജലലഭ്യത കൂടുതൽ കൃത്യമായി വിലയിരുത്താൻ കഴിയും. ഓരോ നദീതടത്തിന്റെയും സ്വഭാവം പഠിച്ചശേഷം മാത്രമേ വലിയ പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കാവൂ. ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങളും പൊതുചർച്ചകളും ഇത്തരം തീരുമാനങ്ങളിൽ പ്രധാന സ്ഥാനമെടുക്കണം.
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും തുല്യ പ്രാധാന്യമുള്ള വിഷയമാണ്. ജലപദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കുമ്പോൾ വനങ്ങൾ, മത്സ്യസമ്പത്ത്, ജൈവവൈവിധ്യം, പ്രാദേശിക ജനങ്ങളുടെ ജീവിതം എന്നിവയെ ബാധിക്കാതിരിക്കാൻ ആവശ്യമായ മുൻകരുതലുകൾ സ്വീകരിക്കണം. വികസനവും പ്രകൃതി സംരക്ഷണവും ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടുപോകുന്ന സമീപനമാണ് ദീർഘകാല വിജയത്തിന് അടിസ്ഥാനം.
സംസ്ഥാനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണവും ജലവിഭവ വികസനത്തിൽ നിർണായകമാണ്. ജലത്തിന്റെ പങ്കുവെപ്പ് സംബന്ധിച്ച തർക്കങ്ങൾ കുറച്ച് പരസ്പര വിശ്വാസത്തോടെ പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ രാജ്യത്തിന്റെ ജലസുരക്ഷ കൂടുതൽ ശക്തമാകും.
അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയിയുടെ കാലത്ത് ദേശീയതലത്തിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടിയ നദീബന്ധന ആശയം ഇന്ത്യയുടെ ജലവിഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ദീർഘകാല ചിന്തയ്ക്ക് പുതിയ ദിശ നൽകി. ജലം ഭാവിയിലെ ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട വിഭവങ്ങളിലൊന്നായി മാറുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ശാസ്ത്രീയ ആസൂത്രണവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സഹകരണവും ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടുപോകുമ്പോഴാണ് ഇന്ത്യയ്ക്ക് സുരക്ഷിതമായ ജലഭാവി നിർമ്മിക്കാൻ കഴിയുക.
