സാഹിത്യം
ആനന്ദിന്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ കൃതികളിലൊന്നാണ് മരുഭൂമികൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. രാഷ്ട്രീയം, അധികാരം, യുദ്ധം, മനുഷ്യാവകാശം, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം എന്നീ വിഷയങ്ങളെ ആഴത്തിൽ പരിശോധിച്ച ഈ നോവൽ മലയാളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ-ദാർശനിക നോവലുകളിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളിലൂടെ ഭരണകൂടം, അധികാരം, ആശയസംഘർഷങ്ങൾ, സാമൂഹിക അനീതി എന്നിവയെ നോവൽ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. മനുഷ്യൻ എങ്ങനെ സ്വന്തം മൂല്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു, അധികാര സംവിധാനങ്ങൾ എങ്ങനെ വ്യക്തിയെ മാറ്റിമറിക്കുന്നു എന്ന ചോദ്യങ്ങളാണ് കഥയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു. ലളിതമായ കഥയ്ക്കപ്പുറം വായനക്കാരനെ ചിന്തിപ്പിക്കുന്ന നിരവധി രാഷ്ട്രീയവും ദാർശനികവുമായ തലങ്ങൾ ഈ കൃതിക്കുണ്ട്.
പ്രസിദ്ധീകരണത്തിന് ശേഷം മരുഭൂമികൾ ഉണ്ടാകുന്നത് നിരൂപക പ്രശംസ നേടി. സമകാലിക ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തെയും ആഗോള അധികാര ഘടനകളെയും സാഹിത്യത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ വിമർശനാത്മകമായി അവതരിപ്പിച്ച കൃതിയെന്ന നിലയിലാണ് ഇത് ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടത്. മലയാളത്തിൽ ഗൗരവമായ രാഷ്ട്രീയ നോവലുകളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് ഈ കൃതി വലിയ സംഭാവന നൽകി.
ആനന്ദിന്റെ കൃതികൾ നിരവധി ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സർവകലാശാലകളിലെ മലയാള സാഹിത്യ പഠനത്തിലും രാഷ്ട്രീയ സാഹിത്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണങ്ങളിലും ഈ നോവൽ പ്രധാന സ്ഥാനമാണ് വഹിക്കുന്നത്. സാഹിത്യം സമൂഹത്തെ വിമർശിക്കാനും അധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുമുള്ള ശക്തമായ ഉപകരണമാണെന്ന് ഈ കൃതി തെളിയിച്ചു.
മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ ചിന്തയ്ക്കും സംവാദത്തിനും പുതിയ വിസ്താരം നൽകിയ എഴുത്തുകാരനാണ് ആനന്ദ്. മരുഭൂമികൾ ഉണ്ടാകുന്നത് ഇന്നും രാഷ്ട്രീയബോധവും മാനുഷിക മൂല്യങ്ങളും ഒരുമിച്ച് അവതരിപ്പിച്ച മലയാളത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള നോവലുകളിൽ ഒന്നായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
