സാഹിത്യം
മയ്യഴിപ്പുഴയുടെ തീരങ്ങളിൽ മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ചരിത്രനോവലുകളിൽ ഒന്നാണ്. M. Mukundan രചിച്ച ഈ കൃതി ഫ്രഞ്ച് ഭരണത്തിൻ കീഴിലായിരുന്ന മയ്യഴിയുടെ സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവും സാംസ്കാരികവുമായ ജീവിതത്തെ സാഹിത്യത്തിലൂടെ പുനരാവിഷ്കരിച്ച കൃതിയായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
ഫ്രഞ്ച് കോളനിവാഴ്ചയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ മാറ്റങ്ങളും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന്റെ സ്വാധീനവും സാമൂഹിക പരിവർത്തനങ്ങളും നോവൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. മയ്യഴി ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്ര പ്രദേശം മാത്രമല്ല, ചരിത്രവും സംസ്കാരവും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളും ഇഴചേർന്ന ഒരു ജീവിക്കുന്ന ലോകമാണെന്ന് കൃതി വായനക്കാരെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.
പ്രസിദ്ധീകരണത്തിന് ശേഷം മലയാളത്തിലെ മികച്ച ചരിത്രനോവലുകളിലൊന്നായി ഈ കൃതി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. കോളനിവാഴ്ചയുടെ സ്വാധീനം സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രതിഫലിച്ചുവെന്ന് ആഴത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ച നോവൽ എന്ന നിലയിൽ സാഹിത്യലോകം ഇതിനെ വിലയിരുത്തുന്നു. കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രവും സാമൂഹിക പരിണാമവും മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പ്രധാന സാഹിത്യരേഖയായും ഈ കൃതി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.
ഈ നോവലിലൂടെ എം. മുകുന്ദൻ മലയാളത്തിലെ പ്രമുഖ നോവലിസ്റ്റായി ഉയർന്നു. പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരവധി കൃതികൾ ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടിയെങ്കിലും മയ്യഴിപ്പുഴയുടെ തീരങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സാഹിത്യസൃഷ്ടികളിലൊന്നായി തുടരുന്നു. സർവകലാശാലകളിലെ മലയാള സാഹിത്യ പഠനത്തിലും ഗവേഷണങ്ങളിലും ഈ കൃതി പ്രധാന സ്ഥാനമാണ് വഹിക്കുന്നത്.
ചരിത്രം, രാഷ്ട്രീയം, മനുഷ്യബന്ധങ്ങൾ, പ്രണയം, നഷ്ടം, സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവയെ ഒരുമിച്ച് അവതരിപ്പിച്ച ഈ നോവൽ മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ ചരിത്രത്തെ കഥയിലൂടെ അനുഭവിപ്പിച്ച അപൂർവ കൃതിയായി ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. മയ്യഴിയുടെ ചരിത്രത്തെ ആഗോള വായനക്കാരിലേക്ക് എത്തിച്ച സാഹിത്യസൃഷ്ടി എന്ന നിലയിലും ഈ കൃതിക്ക് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്.
