1729-ൽ Marthanda Varma തിരുവിതാംകൂർ സിംഹാസനത്തിലെത്തിയത് കേരള ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായിരുന്നു. നിരവധി ചെറിയ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും പ്രാദേശിക പ്രഭുക്കന്മാരും തമ്മിലുള്ള അധികാര പോരാട്ടങ്ങളുടെ കാലഘട്ടത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഭരണച്ചുമതലയേറ്റത്. ശക്തമായ ഒരു കേന്ദ്രീകൃത രാജ്യം രൂപപ്പെടുത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണത്തിന്റെ തുടക്കം.

സ്ഥാനാരോഹണത്തിന് ശേഷം മാർത്താണ്ഡവർമ എട്ടുവീട്ടിൽ പിള്ളമാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ശക്തമായ പ്രഭുകുടുംബങ്ങളുടെ സ്വാധീനം കുറച്ച് ഭരണകൂടത്തെ രാജാവിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കി. പിന്നീട് വേണാടിനെ വികസിപ്പിച്ച് ശക്തമായ തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യമായി മാറ്റുകയും കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടം പുനർനിർമിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഭരണപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾക്കും സൈനിക ശക്തിപ്പെടുത്തലിനും അദ്ദേഹം വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകി. സ്ഥിരസൈന്യം രൂപീകരിക്കുകയും വരുമാന സംവിധാനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും വ്യാപാരത്തിന് പ്രോത്സാഹനം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഈ നയങ്ങളാണ് പിന്നീട് തിരുവിതാംകൂറിനെ ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാക്കി ഉയർത്തിയത്.

മാർത്താണ്ഡവർമയുടെ ഭരണകാലത്താണ് കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യത്തിനും പുതിയ ഊർജം ലഭിച്ചത്. ക്ഷേത്രങ്ങൾ, കൊട്ടാരങ്ങൾ, കലകൾ, ആചാരങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് രാജകീയ പിന്തുണ ലഭിച്ചു. പിന്നീട് നടന്ന Thrippadidanam തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ഭരണദർശനത്തെയും സാംസ്കാരിക സ്വത്വത്തെയും ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിച്ചു.

ഇന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ മാർത്താണ്ഡവർമയുടെ സ്ഥാനാരോഹണത്തെ ഒരു രാജാവിന്റെ അധികാരമേൽക്കൽ എന്നതിലുപരി, ആധുനിക കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും ഭരണപരവും സാംസ്കാരികവുമായ അടിത്തറ രൂപപ്പെട്ട നിമിഷമായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലം കേരള ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള അധ്യായങ്ങളിലൊന്നായി ഇന്നും പഠിക്കപ്പെടുന്നു.