രാമായണത്തിലെ ഏറ്റവും വ്യത്യസ്തമായ കഥാപാത്രങ്ങളിലൊരാളാണ് വിഭീഷണൻ. രാവണന്റെ സഹോദരനായിരുന്നിട്ടും അനീതിയെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറായില്ല. സ്വന്തം കുടുംബത്തേക്കാൾ ധർമ്മത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകിയ വിഭീഷണൻ, സത്യത്തിനുവേണ്ടി ഏറ്റവും വലിയ വ്യക്തിപരമായ ത്യാഗം നടത്തിയ കഥാപാത്രമായാണ് രാമായണത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
രാവണൻ, കുംഭകർണൻ, ശൂർപ്പണഖ എന്നിവർക്ക് സഹോദരനായിരുന്നു വിഭീഷണൻ. രാക്ഷസകുലത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും ശാന്തസ്വഭാവവും നീതിബോധവും ആത്മീയചിന്തയും നിറഞ്ഞ വ്യക്തിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ചെറുപ്പം മുതൽ ധർമ്മത്തിലും സത്യത്തിലും ഉറച്ച വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് രാമായണം പറയുന്നു.
സീതയെ തട്ടിക്കൊണ്ടുവന്ന ശേഷം പലവട്ടം രാവണനോട് സീതയെ ശ്രീരാമന് തിരിച്ചുനൽകാൻ വിഭീഷണൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. അനീതിയുടെ ഫലം ലങ്കയുടെ നാശമാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. എന്നാൽ അഹങ്കാരത്തിൽ മുങ്ങിയ രാവണൻ ഈ ഉപദേശം തള്ളിക്കളയുകയും വിഭീഷണനെ സഭയിൽ അപമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.
സ്വന്തം ഉപദേശം കേൾക്കാൻ രാവണൻ തയ്യാറാകില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ വിഭീഷണൻ ലങ്ക വിട്ട് ശ്രീരാമന്റെ അടുക്കലെത്തി. ശത്രുവിന്റെ സഹോദരനെ വിശ്വസിക്കണമോ എന്ന സംശയം വാനരസേനയിൽ ഉയർന്നെങ്കിലും, അഭയം തേടി വന്ന ഒരാളെ സ്വീകരിക്കുകയാണ് ധർമ്മമെന്ന് ശ്രീരാമൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഈ സംഭവം രാമന്റെ മഹത്വവും വിഭീഷണന്റെ ആത്മാർത്ഥതയും ഒരുപോലെ വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്.
ലങ്കായുദ്ധത്തിൽ വിഭീഷണൻ ശ്രീരാമന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഉപദേഷ്ടാവായി മാറി. ലങ്കയുടെ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ, ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ യാഗത്തിന്റെ രഹസ്യം, രാവണന്റെ ശക്തികളും ദൗർബല്യങ്ങളും സംബന്ധിച്ച നിർണായക വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹം നൽകി. യുദ്ധവിജയത്തിൽ വിഭീഷണന്റെ പങ്ക് വളരെ വലുതായിരുന്നു.
രാവണൻ വീണശേഷം ശ്രീരാമൻ വിഭീഷണനെ ലങ്കയുടെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു. പ്രതികാരമോ പ്രതികൂല മനോഭാവമോ ഇല്ലാതെ ധർമ്മത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി രാജ്യം ഭരിക്കണമെന്നാണ് രാമൻ അദ്ദേഹത്തോട് ഉപദേശിച്ചത്. വിഭീഷണൻ പിന്നീട് നീതിമാനായ ഭരണാധികാരിയായി അറിയപ്പെട്ടു.
ചിലർ വിഭീഷണനെ സഹോദരനെ ഒറ്റിക്കൊടുത്തവനായി വിമർശിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ രാമായണം അദ്ദേഹത്തെ ധർമ്മത്തിന്റെ പ്രതീകമായാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. കുടുംബത്തോടുള്ള വിശ്വസ്തത പ്രധാനമാണെങ്കിലും അനീതിയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നത് ഒരിക്കലും ശരിയല്ലെന്ന സന്ദേശമാണ് വിഭീഷണന്റെ ജീവിതം നൽകുന്നത്.
സത്യം, ധൈര്യം, ധാർമികത, നീതിബോധം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമാണ് വിഭീഷണൻ. പ്രിയപ്പെട്ടവർക്കെതിരായാലും ശരിയുടെ പക്ഷത്ത് ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ കഴിയുന്നവരാണ് യഥാർഥ ധാർമികരെന്ന സത്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം ഇന്നും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
