കേരളത്തിന്റെ പഴയ ജീവിതരീതിയിൽ കർക്കിടകം ആത്മീയതയുടെ മാസം മാത്രമായിരുന്നില്ല. അതിജീവനത്തിന്റെ മാസം കൂടിയായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് തലമുറകളായി മലയാളികൾ കർക്കിടകത്തെ “പഞ്ഞമാസം” എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നത്. ഈ പേര് ഒരു വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നല്ല ഉണ്ടായത്. കേരളത്തിന്റെ കാർഷികചരിത്രത്തിലും സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളിലുമാണ് അതിന്റെ വേരുകൾ.
പണ്ടുകാലത്ത് കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ പ്രധാനമായും കൃഷിയെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു. നെൽകൃഷി കഴിഞ്ഞ് പുതിയ വിളവെടുപ്പിന് ഇനിയും സമയം ബാക്കിയുള്ള ഘട്ടമാണ് കർക്കിടകം. വീട്ടിലെ ധാന്യശേഖരം കുറഞ്ഞുവരുകയും പുതിയ വരുമാനം ലഭിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അതിനാൽ പല കുടുംബങ്ങളും വളരെ മിതമായ ജീവിതമാണ് ഈ മാസത്തിൽ നയിച്ചിരുന്നത്.
കർക്കിടകത്തിൽ മഴ ഏറ്റവും ശക്തമായിരുന്ന കാലങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. തുടർച്ചയായി പെയ്യുന്ന മഴ യാത്രകളെയും വ്യാപാരത്തെയും ബാധിച്ചു. ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പോലും ചിലപ്പോൾ താൽക്കാലികമായി മുടങ്ങുമായിരുന്നു. തൊഴിൽ അവസരങ്ങളും കുറഞ്ഞതിനാൽ ദിവസവേതന തൊഴിലാളികൾക്ക് ഈ മാസം ഏറെ ബുദ്ധിമുട്ടേറിയതായിരുന്നു.
ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ഭക്ഷണം പാഴാക്കാതിരിക്കുക എന്ന ശീലം വളർന്നത്. വീട്ടിലുള്ള ധാന്യവും പച്ചക്കറികളും വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ ഉപയോഗിച്ചു. ലളിതമായ ഭക്ഷണക്രമം പിന്തുടരുകയും ആവശ്യത്തിന് മാത്രം പാചകം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ഈ ജീവിതശൈലി പിന്നീട് കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ഓർമയുടെ ഭാഗമായി.
കർക്കിടകത്തെ പഞ്ഞമാസം എന്ന് വിളിച്ചെങ്കിലും അത് നിരാശയുടെ മാസം മാത്രമായിരുന്നില്ല. മനുഷ്യൻ പ്രകൃതിയോട് പൊരുത്തപ്പെട്ട് ജീവിക്കാനുള്ള അറിവിന്റെ മാസമായിരുന്നു. ശരീരത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഔഷധഭക്ഷണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു. മനസ്സിന് കരുത്ത് നൽകാൻ രാമായണ പാരായണം നടത്തി. കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് സമയം ചെലവഴിച്ചു. സാമ്പത്തികമായി പ്രയാസമുള്ള കാലത്തെ ആത്മീയമായും സാമൂഹികമായും മറികടക്കാനുള്ള മാർഗമായിരുന്നു ഇത്.
പഴയ കേരളത്തിൽ വീടുകളിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന നെല്ലും അരിയും സൂക്ഷ്മമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പതിവ് കർക്കിടകത്തിൽ കൂടുതൽ കർശനമായിരുന്നു. അടുത്ത വിളവെടുപ്പ് വരെ കുടുംബത്തെ സുരക്ഷിതമായി എത്തിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം വീട്ടിലെ മുതിർന്നവർ ഏറ്റെടുത്തു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഈ മാസം മിതവ്യയത്തിന്റെ പ്രതീകമായും അറിയപ്പെട്ടു.
ഇന്ന് കേരളത്തിന്റെ ജീവിതരീതി മാറിയിരിക്കുന്നു. വർഷം മുഴുവൻ ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ ലഭ്യമാണ്. തൊഴിൽരീതികളും സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയും മാറിയതിനാൽ പഴയ അർഥത്തിൽ കർക്കിടകം ഇനി പഞ്ഞമാസമല്ല. എന്നിരുന്നാലും ആ പേര് കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക അടയാളമായി ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു.
കർക്കിടകത്തെ പഞ്ഞമാസം എന്ന് വിളിച്ച തലമുറകൾ പ്രയാസങ്ങളെ അതിജീവിക്കാൻ ആത്മീയതയെയും കുടുംബഐക്യത്തെയും പ്രകൃതിയോടുള്ള ബഹുമാനത്തെയും ആശ്രയിച്ചു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ മാസം കേരളത്തിന്റെ കാർഷിക പൈതൃകവും ജനജീവിതവും സാമൂഹികബോധവും മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചരിത്രസാക്ഷ്യങ്ങളിൽ ഒന്നായി തുടരുന്നു.
