കേരളത്തിന്റെ തീരദേശ ഗ്രാമങ്ങളിൽ മാതാവിനോടുള്ള ഭക്തി ഒരു മതാചാരത്തിന്റെ പരിധിയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. കടലിനെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലും പ്രതീക്ഷകളിലും ഭയങ്ങളിലും കൂട്ടായ്മകളിലും മാതാവിന്റെ സാന്നിധ്യം കാണാം. പ്രത്യേകിച്ച് ലത്തീൻ കത്തോലിക്കാ സമൂഹങ്ങളിൽ പരിശുദ്ധ കന്യാമറിയത്തോടുള്ള ഭക്തി തീരദേശ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമായി മാറിയിട്ടുണ്ട്.
കടലിൽ പോകുന്ന മത്സ്യത്തൊഴിലാളിയുടെ കുടുംബത്തിന് കടൽ ഒരേസമയം ഉപജീവനവും അപകടവുമാണ്. കാലാവസ്ഥയിലെ ചെറിയ മാറ്റം പോലും ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, സുരക്ഷിതമായി തിരിച്ചെത്തണമെന്ന പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാതാവിന്റെ രൂപം സംരക്ഷണത്തിന്റെ പ്രതീകമായി മാറി. വീടുകളിലും പള്ളികളിലും വള്ളങ്ങളിലും വാഹനങ്ങളിലും മാതാവിന്റെ ചിത്രങ്ങളും രൂപങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നത് ഈ മാനസിക ബന്ധത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
കേരളത്തിലെ പല തീരദേശ പള്ളികളിലും മാതാവിന്റെ തിരുനാൾ ഒരു മതപരമായ ചടങ്ങ് മാത്രമല്ല. അത് ഗ്രാമത്തിന്റെ സാമൂഹിക ജീവിതത്തെ തന്നെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന അവസരമാണ്. കടലോരത്തെ കുടുംബങ്ങൾ, മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ, വ്യാപാരികൾ, സ്ത്രീകൾ, കുട്ടികൾ തുടങ്ങി വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾ തിരുനാളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരിപാടികളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. ഘോഷയാത്രകളും നേർച്ചകളും പ്രാർത്ഥനകളും കലാപരിപാടികളും താൽക്കാലിക വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളും ചേർന്ന് തിരുനാൾ ഗ്രാമത്തിന്റെ പൊതുജീവിതത്തിലെ പ്രധാന സംഭവമായി മാറുന്നു.
ഇതിൽ സ്ത്രീകളുടെ പങ്കും ശ്രദ്ധേയമാണ്. മത്സ്യബന്ധനത്തിനായി പുരുഷന്മാർ കടലിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ സ്ത്രീകളുടെ ചുമലിലായിരിക്കും. മാതാവിന്റെ രൂപം അതിനാൽ മാതൃത്വത്തിന്റെയും സഹനത്തിന്റെയും കുടുംബസംരക്ഷണത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി തീരദേശ സ്ത്രീകളുടെ ജീവിതത്തിൽ പ്രത്യേക സ്ഥാനമെടുത്തു.
കാലക്രമത്തിൽ ഈ ഭക്തി കേരളത്തിന്റെ തനതായ സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളുമായി ചേർന്നു. യൂറോപ്പിൽ നിന്നെത്തിയ മതപരമായ പ്രതീകങ്ങൾ കേരളത്തിലെ കടൽ, മത്സ്യബന്ധനം, കുടുംബബന്ധങ്ങൾ, പ്രാദേശിക കലാരൂപങ്ങൾ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുമായി സംയോജിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി മാതാവിനോടുള്ള ഭക്തിക്ക് കേരളത്തിന്റെ തീരദേശ സമൂഹങ്ങളിൽ പ്രത്യേകമായൊരു പ്രാദേശിക സ്വഭാവം രൂപപ്പെട്ടു.
ഇന്ന് മത്സ്യബന്ധനരംഗം സാങ്കേതികമായി മാറിയിട്ടും ഈ ബന്ധം പൂർണമായി അപ്രത്യക്ഷമായിട്ടില്ല. ആധുനിക ബോട്ടുകളും മൊബൈൽ ഫോണുകളും കാലാവസ്ഥാ മുന്നറിയിപ്പുകളും എത്തിയിട്ടും കടലിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്ന മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ സുരക്ഷിതമായി മടങ്ങിയെത്തണമെന്ന ആഗ്രഹം അതേപടി തുടരുന്നു. ആ ആഗ്രഹത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക പ്രതീകങ്ങളിലൊന്നായി കേരളത്തിന്റെ തീരദേശങ്ങളിൽ മാതാവ് ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു.
