തൃശൂർ ജില്ലയിലെ മണലി നദിക്ക് കുറുകെ നിർമ്മിച്ച പീച്ചി അണക്കെട്ട് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയതും പ്രാധാന്യമേറിയതുമായ ജലസംഭരണ പദ്ധതികളിലൊന്നാണ്. തൃശൂർ നഗരത്തിന്റെയും പരിസരപ്രദേശങ്ങളുടെയും കുടിവെള്ള വിതരണത്തിന്റെ പ്രധാന ആധാരമായ ഈ അണക്കെട്ട് കാർഷിക വികസനത്തിനും ജലസംരക്ഷണത്തിനും വലിയ സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്നും മധ്യകേരളത്തിന്റെ ജലസുരക്ഷയിൽ പീച്ചി അണക്കെട്ടിന് നിർണായക സ്ഥാനമുണ്ട്.

1957-ലാണ് പീച്ചി അണക്കെട്ട് ഔദ്യോഗികമായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചത്. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കേരളത്തിലെ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികളിലൊന്നായ ഇത് തൃശൂർ മേഖലയിലെ ജലക്ഷാമം പരിഹരിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് നിർമ്മിച്ചത്. മഴക്കാലത്ത് ലഭിക്കുന്ന വെള്ളം സംഭരിച്ച് വേനൽക്കാലത്ത് കുടിവെള്ളത്തിനും കൃഷിക്കും വിതരണം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന രീതിയിലാണ് പദ്ധതി രൂപകൽപന ചെയ്തത്.

പീച്ചി അണക്കെട്ടിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രസക്തി തൃശൂർ നഗരത്തിന്റെ കുടിവെള്ള വിതരണത്തിലാണ്. നഗരത്തിലും സമീപ പഞ്ചായത്തുകളിലും താമസിക്കുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് കുടിവെള്ളം എത്തിക്കുന്ന പ്രധാന ജലസ്രോതസ്സാണ് ഇത്. മഴ കുറയുന്ന വർഷങ്ങളിൽ അണക്കെട്ടിലെ ജലനിരപ്പ് പൊതുജനശ്രദ്ധ നേടുന്നത് ഇതുകൊണ്ടാണ്.

കാർഷിക മേഖലയിലും പീച്ചി അണക്കെട്ട് വലിയ മാറ്റം സൃഷ്ടിച്ചു. തൃശൂർ ജില്ലയിലെ നിരവധി കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് ജലസേചന സൗകര്യം ലഭിച്ചതോടെ നെൽകൃഷി, പച്ചക്കറി കൃഷി, മറ്റ് കാർഷിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ കൂടുതൽ സ്ഥിരതയോടെ മുന്നോട്ടുപോകാൻ സാധിച്ചു. മഴയെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചിരുന്ന കൃഷിരീതിയിൽ നിന്ന് പദ്ധതിപരമായ ജലസേചനത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തിന് ഈ അണക്കെട്ട് വഴിയൊരുക്കി.

രാഷ്ട്രീയമായും പീച്ചി അണക്കെട്ട് ഇടയ്ക്കിടെ ചർച്ചയാകാറുണ്ട്. വേനൽക്കാലത്ത് കുടിവെള്ള ക്ഷാമം രൂക്ഷമാകുമ്പോൾ ജലവിതരണ മുൻഗണന, കൃഷിക്ക് അനുവദിക്കുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ അളവ്, ജലസംഭരണ നയം എന്നിവ പൊതുചർച്ചയാകുന്നു. തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളും കർഷക സംഘടനകളും ജലത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമമായ വിനിയോഗം സംബന്ധിച്ച് വിവിധ നിർദേശങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കാറുണ്ട്.

പീച്ചി അണക്കെട്ടിന് മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അണക്കെട്ടിന് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പീച്ചി വന്യജീവി സങ്കേതം കേരളത്തിലെ പ്രധാന ജൈവവൈവിധ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. ആനകൾ, മാൻ, കാട്ടുപോത്ത്, വിവിധയിനം പക്ഷികൾ എന്നിവയുടെ ആവാസകേന്ദ്രമായ ഈ വനമേഖല ജലസംഭരണിയുമായി ചേർന്ന് അപൂർവമായ പ്രകൃതിദൃശ്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതിനാൽ ജലസംരക്ഷണവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും ഒരുപോലെ പ്രധാനമാണ്.

വിനോദസഞ്ചാര രംഗത്തും പീച്ചി അണക്കെട്ട് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മനോഹരമായ ജലാശയം, ഉദ്യാനം, ബോട്ടിങ് സൗകര്യം, പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ പ്രകൃതിഭംഗി എന്നിവ വർഷംതോറും ആയിരക്കണക്കിന് സന്ദർശകരെ ആകർഷിക്കുന്നു. തൃശൂരിലെ പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഇത് വളർന്നു.

ചരിത്രപരമായി നോക്കുമ്പോൾ പീച്ചി അണക്കെട്ട് ഒരു ജലസംഭരണി മാത്രമല്ല. മധ്യകേരളത്തിന്റെ കുടിവെള്ള സുരക്ഷയ്ക്കും കാർഷിക വികസനത്തിനും ആധുനിക ജലവിഭവ മാനേജ്മെന്റിനും അടിത്തറയിട്ട വികസന പദ്ധതിയാണ് ഇത്. നഗരവികസനവും ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ ജലവിഭവങ്ങളെ എങ്ങനെ ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കാമെന്ന് തെളിയിച്ച മികച്ച മാതൃകകളിലൊന്നായി പീച്ചി ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.

ഏഴ് പതിറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിട്ടിട്ടും പീച്ചി അണക്കെട്ട് തൃശൂരിന്റെ ജലജീവിതത്തിന്റെ ഹൃദയമായി തുടരുകയാണ്. കുടിവെള്ളം, കൃഷി, പരിസ്ഥിതി, വിനോദസഞ്ചാരം എന്നീ നാല് മേഖലകളെയും ഒരുപോലെ സ്വാധീനിച്ച കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട അണക്കെട്ടുകളിൽ ഒന്നാണ് പീച്ചി.