കൃഷിയിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന പ്രധാന ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ മാത്രമല്ല, കൃഷിക്ക് ശേഷം ശേഷിക്കുന്ന അവശിഷ്ടങ്ങൾക്കും വലിയ സാമ്പത്തിക മൂല്യമുണ്ട്. തൊണ്ട്, തണ്ട്, ഇല, വിത്ത്, പഴത്തൊലി, തേങ്ങാവശിഷ്ടങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ പലപ്പോഴും മാലിന്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇവയെ വ്യവസായത്തിന്റെ അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളാക്കി മാറ്റുകയാണ് അടുത്ത ഘട്ടം.
തേങ്ങയുടെ തൊണ്ടയിൽ നിന്ന് കോയർ, ബയോമെറ്റീരിയൽ, പാക്കേജിംഗ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കാം. വാഴത്തണ്ടിൽ നിന്ന് ഫൈബറും പേപ്പർ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും വികസിപ്പിക്കാം. പഴങ്ങളുടെയും പച്ചക്കറികളുടെയും അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ നിന്ന് മൃഗത്തീറ്റ, കമ്പോസ്റ്റ്, ബയോഎനർജി, വ്യാവസായിക ചേരുവകൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കാം.
ഇതിനായി ഓരോ കാർഷിക മേഖലയിലും ചെറിയ ‘അഗ്രോ-വേസ്റ്റ് പ്രോസസ്സിംഗ് സെന്ററുകൾ’ സ്ഥാപിക്കാം. കർഷകർക്ക് അവശിഷ്ടങ്ങൾ വിൽക്കാൻ കഴിയുകയും സംരംഭകർക്ക് സ്ഥിരമായ അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളുടെ വിതരണം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും.
ഇത് കർഷകർക്ക് അധിക വരുമാനം നൽകുന്നതോടൊപ്പം മാലിന്യസംസ്കരണ ചെലവും കുറയ്ക്കും. ഗ്രാമങ്ങളിൽ പുതിയ നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകളും തൊഴിൽ അവസരങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കാനും കഴിയും.
കൂടുതൽ പ്രധാനമായി, ഒരു വിളയുടെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം അതിന്റെ ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ ഭാഗത്ത് മാത്രം ഒതുങ്ങാതിരിക്കും. മുഴുവൻ സസ്യത്തെയും ഒരു വ്യവസായ വിഭവമായി കാണുന്ന രീതിയിലേക്ക് കാർഷിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ മാറും.
കേരളത്തിന് ഇതിനകം തന്നെ തേങ്ങ, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, വാഴ, കപ്പ തുടങ്ങിയ വൈവിധ്യമാർന്ന കാർഷിക വിഭവങ്ങളുണ്ട്. അവയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളെ പുതിയ വസ്തുക്കളും ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ഊർജവും ആക്കി മാറ്റുന്ന സർക്കുലർ അഗ്രോ-ഇൻഡസ്ട്രി ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പുതിയ ദിശ നൽകും.
