2005 ഒക്ടോബർ 29-ന് ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ യാദാദ്രി ഭുവനഗിരി ജില്ലയിലെ വാലിഗൊണ്ടയ്ക്ക് സമീപം നടന്ന റെയിൽ ദുരന്തം പ്രകൃതിദുരന്തം മൂലമുണ്ടായ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ട്രെയിൻ അപകടങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഹൈദരാബാദിൽ നിന്ന് വിജയവാഡയിലേക്ക് പോവുകയായിരുന്ന ഡെൽറ്റ ഫാസ്റ്റ് പാസഞ്ചർ ട്രെയിൻ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ തകർന്ന റെയിൽപാലത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നതിനിടെയാണ് അപകടമുണ്ടായത്. ദുരന്തത്തിൽ 114 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും നൂറിലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു.
അന്ന് പ്രദേശത്ത് കനത്ത മഴയെത്തുടർന്ന് ചെറുനദികളും തോടുകളും കരകവിഞ്ഞൊഴുകുകയായിരുന്നു. വെള്ളത്തിന്റെ ശക്തമായ ഒഴുക്കിൽ റെയിൽപാലത്തിന്റെ അടിത്തറ ദുർബലമായിരുന്നു. ഈ വിവരം പൂർണമായി ലഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പേ ട്രെയിൻ പാലത്തിലെത്തിയതോടെ എൻജിനും നിരവധി ബോഗികളും വെള്ളത്തിലേക്ക് പതിച്ചു. ചില കോച്ചുകൾ പൂർണമായും മുങ്ങിയതിനാൽ യാത്രക്കാർക്ക് രക്ഷപ്പെടാൻ അവസരം ലഭിച്ചില്ല.
അപകടവിവരം അറിഞ്ഞ ഉടൻ റെയിൽവേ, സൈന്യം, പോലീസ്, അഗ്നിരക്ഷാസേന, പ്രാദേശിക ഭരണകൂടം, ഗ്രാമവാസികൾ എന്നിവർ ചേർന്ന് വലിയ രക്ഷാപ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. വെള്ളത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് ശക്തമായതിനാൽ രക്ഷാപ്രവർത്തനം ഏറെ പ്രയാസകരമായി. ക്രെയിനുകൾ, ബോട്ടുകൾ, ഡൈവർമാർ എന്നിവയെ വിന്യസിച്ചാണ് മൃതദേഹങ്ങളും പരിക്കേറ്റവരെയും പുറത്തെടുത്തത്.
അന്വേഷണത്തിൽ കനത്ത മഴയും പാലത്തിന്റെ അടിത്തറയ്ക്ക് സംഭവിച്ച കേടുപാടുകളുമാണ് അപകടത്തിന് കാരണമായതെന്ന് കണ്ടെത്തി. കാലാവസ്ഥാ മുന്നറിയിപ്പുകളും റെയിൽ ഗതാഗത നിയന്ത്രണവും തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ഈ ദുരന്തം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
വാലിഗൊണ്ട അപകടത്തിന് ശേഷം ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ മഴക്കാല സുരക്ഷാ പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ കൂടുതൽ കർശനമാക്കി. വെള്ളപ്പൊക്ക സാധ്യതയുള്ള റെയിൽപാലങ്ങളുടെ നിരന്തര പരിശോധന, മഴയുടെ തീവ്രത അനുസരിച്ച് ട്രെയിനുകളുടെ വേഗനിയന്ത്രണം, ട്രാക്ക് പട്രോളിംഗ് എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തി. കാലാവസ്ഥാ വിവരങ്ങൾ റെയിൽ നിയന്ത്രണ കേന്ദ്രങ്ങളുമായി തത്സമയം പങ്കിടുന്നതിനുള്ള സംവിധാനങ്ങളും മെച്ചപ്പെടുത്തി.
വാലിഗൊണ്ട റെയിൽ ദുരന്തം പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളും റെയിൽ സുരക്ഷയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഇന്ത്യയെ വീണ്ടും ഓർമ്മിപ്പിച്ച സംഭവമായി തുടരുന്നു. ശക്തമായ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളും കൃത്യമായ കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണവും സമയബന്ധിതമായ തീരുമാനങ്ങളുമാണ് ഇത്തരം ദുരന്തങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ സുരക്ഷാകവചമെന്ന് ഈ അപകടം തെളിയിച്ചു.
