2024 ജൂലൈ 30-ന് വയനാട് ജില്ലയിലെ ചൂരൽമല, മുണ്ടക്കൈ, അട്ടമല പ്രദേശങ്ങളെ തകർത്ത ഉരുൾപൊട്ടൽ കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളിൽ ഒന്നായി മാറി. അതിശക്തമായ മഴയെ തുടർന്ന് മലമുകളിൽ നിന്ന് വൻതോതിൽ മണ്ണും പാറകളും മരങ്ങളും താഴേക്ക് പതിച്ചു. ഏതാനും നിമിഷങ്ങൾക്കകം ഗ്രാമങ്ങൾ മണ്ണിനടിയിലായി. നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾ മരണപ്പെടുകയും നിരവധി പേരെ കാണാതാവുകയും ചെയ്തു. കേരളം കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങളിലൊന്നാണ് പിന്നീട് ഇവിടെ നടന്നത്.

ഈ ദുരന്തത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത അതിന്റെ വ്യാപ്തിയായിരുന്നു. വീടുകൾ മാത്രമല്ല, റോഡുകൾ, പാലങ്ങൾ, സ്കൂളുകൾ, കൃഷിയിടങ്ങൾ, വ്യാപാരസ്ഥാപനങ്ങൾ തുടങ്ങി ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ അടിത്തറ തന്നെ തകർന്നു. നിരവധി കുടുംബങ്ങൾ പൂർണമായും ഇല്ലാതായി. ജീവനോടെ രക്ഷപ്പെട്ടവരിൽ പലർക്കും വീട്, സ്വത്ത്, ബന്ധുക്കൾ എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടു.

ഈ ദുരന്തത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രസക്തി പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ വികസനനയത്തെ വീണ്ടും ദേശീയ ചർച്ചയാക്കി മാറ്റിയതാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം മൂലമുള്ള അതിതീവ്ര മഴ, മലനിരകളിലെ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ, ക്വാറികൾ, ഭൂവിനിയോഗ മാറ്റങ്ങൾ, വനനശീകരണം എന്നിവ ഉരുൾപൊട്ടലിന്റെ ആഘാതം വർധിപ്പിച്ചോയെന്ന ചോദ്യം ശക്തമായി ഉയർന്നു. ശാസ്ത്രീയമായ ഭൂവിനിയോഗ നയം ഇല്ലെങ്കിൽ ഇത്തരം ദുരന്തങ്ങൾ വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പ് വിദഗ്ധർ ആവർത്തിച്ചു.

രാഷ്ട്രീയമായി ഈ ദുരന്തം കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നയചർച്ചകളിലൊന്നായി മാറി. പശ്ചിമഘട്ട സംരക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മുൻകാല പരിസ്ഥിതി റിപ്പോർട്ടുകൾ ഗൗരവമായി നടപ്പാക്കിയിരുന്നോയെന്ന ചോദ്യം വീണ്ടും ഉയർന്നു. അപകടസാധ്യതയുള്ള മേഖലകളിലെ നിർമ്മാണാനുമതികൾ, ദുരന്തമുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങൾ, ജനങ്ങളെ സമയബന്ധിതമായി ഒഴിപ്പിക്കാനുള്ള നടപടികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ വിമർശനങ്ങളും സർക്കാരിന്റെ വിശദീകരണങ്ങളും തുടർന്നു. കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ ദുരന്തസഹായം, പുനരധിവാസം, ധനസഹായം എന്നിവയും രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രമായി.

രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിന്റെ തോതും ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. ദേശീയ ദുരന്തനിവാരണ സേന, സൈന്യം, വ്യോമസേന, നാവികസേന, പൊലീസ്, അഗ്നിരക്ഷാസേന, വനവകുപ്പ്, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർ, സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർ, പ്രാദേശിക ജനങ്ങൾ എന്നിവർ ചേർന്ന് ദിവസങ്ങളോളം തിരച്ചിൽ നടത്തി. തകർന്ന റോഡുകളും പാലങ്ങളും കാരണം പല സ്ഥലങ്ങളിലും രക്ഷാസംഘങ്ങൾ എത്താൻ പോലും ബുദ്ധിമുട്ടി. താൽക്കാലിക പാലങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചും പ്രത്യേക യന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുമാണ് തിരച്ചിൽ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോയത്.

ഈ ദുരന്തത്തിനുശേഷം കേരളത്തിൽ ഉരുൾപൊട്ടൽ സാധ്യതാ മേഖലകളുടെ ശാസ്ത്രീയ മാപ്പിങ്, മലനിരകളിലെ നിർമ്മാണ നിയന്ത്രണം, മഴയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒഴിപ്പിക്കൽ പ്രോട്ടോക്കോൾ, കാലാവസ്ഥാ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വീണ്ടും മുൻനിരയിലെത്തി. ദുരന്തം സംഭവിച്ചതിന് ശേഷം രക്ഷാപ്രവർത്തനം നടത്തുന്നതിലുപരി, ദുരന്തം സംഭവിക്കാതിരിക്കാൻ മുൻകരുതൽ സ്വീകരിക്കുന്ന നയമാണ് ആവശ്യമെന്ന അഭിപ്രായം ശക്തമായി.

ചരിത്രപരമായി നോക്കുമ്പോൾ 2024-ലെ വയനാട് ഉരുൾപൊട്ടൽ ഒരു പ്രാദേശിക ദുരന്തം മാത്രമായിരുന്നില്ല. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, വികസനരാഷ്ട്രീയം, ഭരണകൂടത്തിന്റെ തയ്യാറെടുപ്പ്, ശാസ്ത്രീയ നയരൂപീകരണം എന്നിവയെ ഒരേസമയം ചോദ്യം ചെയ്ത സംഭവമായിരുന്നു അത്. 2018-ലെ മഹാപ്രളയത്തിന് ശേഷം കേരളം പഠിച്ച പാഠങ്ങൾ മതിയായിരുന്നോ എന്ന ചോദ്യവും ഈ ദുരന്തം വീണ്ടും ഉയർത്തി. മനുഷ്യജീവൻ, പരിസ്ഥിതി, വികസനം എന്നിവ തമ്മിലുള്ള സന്തുലനം ഉറപ്പാക്കേണ്ടതിന്റെ അനിവാര്യതയെ കേരളത്തെ വീണ്ടും ഓർമ്മിപ്പിച്ച ചരിത്രസംഭവമായി ഈ ദുരന്തം എന്നും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടും.