സാഹിത്യം
1984ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച എം. ടി. വാസുദേവൻ നായരുടെ രണ്ടാമൂഴം മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള നോവലുകളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഭാരതീയ ഇതിഹാസമായ മഹാഭാരതത്തെ ഭീമന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിലൂടെ പുനരവതരിപ്പിച്ച ഈ കൃതി സാഹിത്യലോകത്ത് വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചു. പുരാണ കഥാപാത്രങ്ങളെ ദൈവിക പ്രതീകങ്ങളായി കാണാതെ മനുഷ്യരായി അവതരിപ്പിച്ചതാണ് നോവലിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത.
മഹാഭാരതത്തിലെ പ്രധാന സംഭവങ്ങൾ ഭീമന്റെ ഓർമകളിലൂടെയും അനുഭവങ്ങളിലൂടെയും അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ അധികാരം, രാഷ്ട്രീയം, കുടുംബബന്ധങ്ങൾ, അസൂയ, സ്നേഹം, പ്രതികാരം, നീതി തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾക്ക് പുതിയ വ്യാഖ്യാനമാണ് എം. ടി. നൽകുന്നത്. മഹാഭാരതത്തിൽ വേണ്ടത്ര പ്രാധാന്യം ലഭിക്കാതെ പോയ ഭീമനെ കേന്ദ്രകഥാപാത്രമാക്കി ഇതിഹാസത്തെ പുനർവായിക്കാൻ ഈ നോവൽ വായനക്കാരെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
പ്രസിദ്ധീകരണത്തിന് പിന്നാലെ കേരളത്തിൽ മാത്രമല്ല ദേശീയ തലത്തിലും ഈ കൃതി ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് ഇംഗ്ലീഷ് ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഇന്ത്യൻ, വിദേശ ഭാഷകളിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. സർവകലാശാലകളിലെ സാഹിത്യ പഠനത്തിലും ഇന്ത്യൻ ഇതിഹാസങ്ങളുടെ ആധുനിക പുനർവായനയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണങ്ങളിലും രണ്ടാമൂഴം പ്രധാന പഠനവിഷയമായി മാറി.
മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ പുരാണങ്ങളെ പുതിയ വീക്ഷണത്തോടെ സമീപിക്കുന്ന രചനകൾക്ക് ഈ നോവൽ വലിയ പ്രചോദനമായി. സാഹിത്യത്തിന് ചരിത്രത്തെയും ഇതിഹാസങ്ങളെയും ചോദ്യം ചെയ്യാനും പുതിയ അർഥങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും കഴിയുമെന്ന് രണ്ടാമൂഴം തെളിയിച്ചു. വിമർശകരും സാഹിത്യ ഗവേഷകരും ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ചരിത്ര-പുരാണ പുനരാഖ്യാന നോവലുകളിൽ ഒന്നായാണ് ഈ കൃതിയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
എം. ടി. വാസുദേവൻ നായരുടെ സാഹിത്യജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടങ്ങളിലൊന്നായി രണ്ടാമൂഴം ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച നോവലുകളുടെ പട്ടികയിൽ സ്ഥിരമായി ഇടംപിടിക്കുന്ന ഈ കൃതി പുതിയ തലമുറ വായനക്കാരെയും ഗവേഷകരെയും ഒരുപോലെ ആകർഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.
