2017-ലാണ് ഇന്ത്യയിലെ രണ്ട് പ്രമുഖ ടെലികോം കമ്പനികളായ വോഡഫോൺ ഇന്ത്യയും ഐഡിയ സെല്ലുലാറും ലയിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ആവശ്യമായ നിയന്ത്രണാനുമതികൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ ലയനം പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. ഈ ഇടപാടിലൂടെ രൂപംകൊണ്ട വോഡഫോൺ ഐഡിയ അന്ന് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൊബൈൽ സേവനദാതാവായി മാറി.
ഈ ലയനത്തിന് പിന്നിലെ പ്രധാന കാരണം ഇന്ത്യൻ ടെലികോം മേഖലയിലെ കടുത്ത മത്സരം ആയിരുന്നു. 2016-ൽ റിലയൻസ് ജിയോ പ്രവേശിച്ചതോടെ സൗജന്യ വോയ്സ് സേവനങ്ങളും കുറഞ്ഞ നിരക്കിലുള്ള ഡാറ്റാ പ്ലാനുകളും വിപണിയെ പൂർണമായും മാറ്റിമറിച്ചു. ഇതോടെ നിലവിലുള്ള ടെലികോം കമ്പനികളുടെ വരുമാനവും ലാഭവും വലിയ തോതിൽ കുറഞ്ഞു.
വോഡഫോണിനും ഐഡിയയ്ക്കും രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ശക്തമായ ഉപഭോക്തൃ അടിത്തറയുണ്ടായിരുന്നു. രണ്ട് കമ്പനികളും ഒന്നിച്ചതിലൂടെ സ്പെക്ട്രം വിഭവങ്ങൾ, മൊബൈൽ ടവറുകൾ, സാങ്കേതിക അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ, വിതരണ ശൃംഖല എന്നിവ സംയോജിപ്പിച്ച് ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി പ്രവർത്തിക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ടു.
ലയനത്തിന് ശേഷം കമ്പനി “വി” എന്ന പുതിയ ബ്രാൻഡ് അവതരിപ്പിച്ചു. പുതിയ ബ്രാൻഡിലൂടെ യുവതലമുറയെ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഡിജിറ്റൽ സേവനങ്ങൾ, ഉയർന്ന വേഗതയുള്ള ഡാറ്റാ സേവനങ്ങൾ, മെച്ചപ്പെട്ട ഉപഭോക്തൃ അനുഭവം എന്നിവയിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
എന്നിരുന്നാലും ലയനത്തിനുശേഷവും കമ്പനി നിരവധി വെല്ലുവിളികൾ നേരിട്ടു. കടുത്ത വിലമത്സരം, ഉയർന്ന കടബാധ്യത, സ്പെക്ട്രം ഫീസ്, ക്രമീകരണ ബാധ്യതകൾ എന്നിവ കമ്പനിയുടെ സാമ്പത്തിക പ്രകടനത്തെ ബാധിച്ചു. പിന്നീട് അധിക നിക്ഷേപവും മൂലധന സമാഹരണവും നടത്തി കമ്പനി പ്രവർത്തനം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചു.
2017-ലെ ഈ ലയനം ഇന്ത്യൻ ടെലികോം ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കോർപ്പറേറ്റ് തീരുമാനങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വേഗത്തിൽ മാറുന്ന സാങ്കേതിക ലോകത്തിൽ നിലനിൽക്കാൻ വലിയ തോതിലുള്ള ഏകീകരണവും വിഭവങ്ങളുടെ സംയോജനവും എത്രത്തോളം അനിവാര്യമാണെന്ന് ഈ ലയനം തെളിയിച്ചു. ഇന്ന് ഇന്ത്യൻ ടെലികോം മേഖലയിലെ ഘടനയെ മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ ലയനം ഒരു നിർണായക വഴിത്തിരിവായി പഠിക്കപ്പെടുന്നു.
