2023 ൽ രാജസ്ഥാൻ മുഖ്യമന്ത്രി അശോക് ഗെഹ്ലോട്ടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പാസാക്കിയ ഗിഗ് തൊഴിലാളി ക്ഷേമ നിയമം ഇന്ത്യയിലെ തൊഴിൽ നിയമ ചരിത്രത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംസ്ഥാന നിയമമാണ്. ഓൺലൈൻ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ വഴി ജോലി ചെയ്യുന്ന ഗിഗ് തൊഴിലാളികൾക്ക് സാമൂഹിക സുരക്ഷയും ക്ഷേമ ആനുകൂല്യങ്ങളും ഉറപ്പാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ഇന്ത്യയിൽ രൂപംകൊണ്ട ആദ്യ സമഗ്ര സംസ്ഥാന നിയമമായി ഇത് പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇ-കൊമേഴ്സ്, ഭക്ഷണവിതരണം, ടാക്സി സേവനം, ലോജിസ്റ്റിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളെ ആശ്രയിച്ചാണ് ജോലി ചെയ്യുന്നത്. എന്നാൽ ഇവരിൽ പലർക്കും സ്ഥിരം ജീവനക്കാരുടെ തൊഴിൽ സുരക്ഷ, ഇൻഷുറൻസ്, പെൻഷൻ, ക്ഷേമ പദ്ധതികൾ തുടങ്ങിയ ആനുകൂല്യങ്ങൾ ലഭിച്ചിരുന്നില്ല. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് രാജസ്ഥാൻ സർക്കാർ പുതിയ നിയമം കൊണ്ടുവന്നത്.
നിയമപ്രകാരം ഗിഗ് തൊഴിലാളികൾക്കായി പ്രത്യേക രജിസ്ട്രേഷൻ സംവിധാനം ഒരുക്കി. പ്ലാറ്റ്ഫോം കമ്പനികളും തൊഴിലാളികളും സംസ്ഥാന സംവിധാനത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. ഇതിലൂടെ ഈ മേഖലയെക്കുറിച്ചുള്ള കൃത്യമായ വിവരശേഖരണം സാധ്യമാക്കി.
ഗിഗ് തൊഴിലാളികളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി പ്രത്യേക ക്ഷേമനിധി രൂപീകരിക്കാനും നിയമം വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു. ഈ നിധിയിലേക്ക് പ്ലാറ്റ്ഫോം കമ്പനികളിൽ നിന്ന് ക്ഷേമസെസ് ഈടാക്കാനുള്ള വ്യവസ്ഥയും ഉൾപ്പെടുത്തി. ആ തുക ഉപയോഗിച്ച് ആരോഗ്യസഹായം, അപകട ഇൻഷുറൻസ്, സാമൂഹിക സുരക്ഷാ പദ്ധതികൾ എന്നിവ നടപ്പാക്കാനാണ് ലക്ഷ്യമിട്ടത്.
തൊഴിലാളികൾക്ക് പരാതികൾ സമർപ്പിക്കാനും അവ പരിഹരിക്കാനും പ്രത്യേക സംവിധാനവും നിയമം സൃഷ്ടിച്ചു. ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ എടുക്കുന്ന ചില തീരുമാനങ്ങൾക്കെതിരെ തൊഴിലാളികൾക്ക് അപ്പീൽ നൽകാനുള്ള അവസരവും ഇതിലൂടെ ലഭിച്ചു. അതിനാൽ സാങ്കേതികവിദ്യയും തൊഴിൽ അവകാശങ്ങളും തമ്മിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ശ്രമമായാണ് ഈ നിയമം വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
നിയമം രാജ്യവ്യാപകമായി വലിയ ശ്രദ്ധ നേടി. തൊഴിലാളി സംഘടനകൾ ഇതിനെ സ്വാഗതം ചെയ്തപ്പോൾ ചില ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോം കമ്പനികൾ അധിക സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയെക്കുറിച്ച് ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ഡിജിറ്റൽ തൊഴിൽ മേഖലയെ നിയമപരമായി അംഗീകരിക്കുന്നതിലേക്കുള്ള ഒരു പ്രധാന ചുവടുവയ്പായാണ് ഈ നിയമം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.
2023 ലെ രാജസ്ഥാൻ ഗിഗ് തൊഴിലാളി ക്ഷേമ നിയമം ഇന്ത്യയിലെ തൊഴിൽ നയ ചരിത്രത്തിലെ പുതിയ അധ്യായമാണ്. അശോക് ഗെഹ്ലോട്ടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പാസാക്കിയ ഈ നിയമം ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന് തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ആദ്യ സമഗ്ര സംസ്ഥാന നിയമമായി മാറുകയും ഭാവിയിലെ തൊഴിൽ നിയമപരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് മാതൃകയാവുകയും ചെയ്ത ചരിത്രപ്രധാനമായ നിയമമായി ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
