2016 ൽ ബിഹാർ മുഖ്യമന്ത്രി നിതീഷ് കുമാറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പാസാക്കിയ ബിഹാർ സമ്പൂർണ മദ്യനിരോധന നിയമം സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ട സംസ്ഥാന നിയമങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. സംസ്ഥാനത്ത് മദ്യത്തിന്റെ ഉൽപ്പാദനം, വിൽപ്പന, വിതരണം, ഉപഭോഗം എന്നിവ വ്യാപകമായി നിരോധിച്ചുകൊണ്ട് സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ കുറയ്ക്കുകയും കുടുംബങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു ഈ നിയമത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
ബിഹാറിലെ സ്ത്രീസംഘടനകളും ഗ്രാമീണ സമൂഹങ്ങളും മദ്യപാനം മൂലമുള്ള കുടുംബപ്രശ്നങ്ങൾ, ഗാർഹിക പീഡനം, ദാരിദ്ര്യം, കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വർഷങ്ങളായി ശക്തമായ പരാതികൾ ഉന്നയിച്ചിരുന്നു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് സർക്കാർ സമ്പൂർണ മദ്യനിരോധനം നടപ്പാക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത്.
നിയമപ്രകാരം മദ്യത്തിന്റെ നിർമ്മാണം, സംഭരണം, വിൽപ്പന, ഗതാഗതം, ഉപഭോഗം എന്നിവയ്ക്ക് കർശന നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തി. നിയമലംഘനങ്ങൾക്ക് പിഴയും തടവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ശക്തമായ ശിക്ഷകളും വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു. അനധികൃത മദ്യനിർമാണ കേന്ദ്രങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും അടച്ചുപൂട്ടാനും അധികാരികൾക്ക് പ്രത്യേക അധികാരങ്ങളും നൽകി.
നിയമം നടപ്പിലാക്കിയതോടെ മദ്യവിൽപ്പന ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞതായി സർക്കാർ അറിയിച്ചു. കുടുംബങ്ങളുടെ വരുമാനം ഭക്ഷണം, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കൂടുതൽ ചെലവഴിക്കാൻ സാധിച്ചുവെന്ന വിലയിരുത്തലുകളും പുറത്തുവന്നു. സ്ത്രീകളുടെ ജീവിത നിലവാരത്തിൽ ചില മേഖലകളിൽ പുരോഗതി ഉണ്ടായതായി വിവിധ സാമൂഹിക പഠനങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
അതേസമയം ഈ നിയമം നിരവധി വെല്ലുവിളികളും സൃഷ്ടിച്ചു. അനധികൃത മദ്യവ്യാപാരം വർധിച്ചതായും വിഷമദ്യം മൂലമുള്ള മരണങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതായും വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു. കോടതികളിൽ മദ്യനിരോധനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകളുടെ എണ്ണം വർധിക്കുകയും ജയിലുകളിൽ തടവുകാരുടെ എണ്ണം കൂടുകയും ചെയ്തു.
പിന്നീട് നിയമത്തിന്റെ ചില വ്യവസ്ഥകളിൽ ഭേദഗതികൾ വരുത്തി. ആദ്യമായി നിയമലംഘനം നടത്തുന്നവർക്ക് ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ പിഴ അടച്ച് നിയമനടപടികൾ അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ പ്രായോഗിക മാറ്റങ്ങൾ സർക്കാർ നടപ്പാക്കി.
2016 ലെ ബിഹാർ സമ്പൂർണ മദ്യനിരോധന നിയമം ഇന്ത്യയിലെ സാമൂഹിക നയ പരീക്ഷണങ്ങളുടെ ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന നാഴികക്കല്ലാണ്. നിതീഷ് കുമാറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടപ്പാക്കിയ ഈ നിയമം പൊതുജനാരോഗ്യം, കുടുംബക്ഷേമം, സാമൂഹിക പരിഷ്കാരം എന്നിവ ലക്ഷ്യമിട്ട ധീരമായ നിയമനിർമാണ ശ്രമമായി ഇന്നും രാജ്യവ്യാപകമായി ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
