2002 ൽ പ്രധാനമന്ത്രി അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പാസാക്കിയ കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ തടയൽ നിയമം ഇന്ത്യയിലെ സാമ്പത്തിക കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കെതിരായ പോരാട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട നിയമങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. കുറ്റകൃത്യങ്ങളിലൂടെ സമ്പാദിക്കുന്ന പണം നിയമാനുസൃത വരുമാനമായി മാറ്റുന്ന കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തടയുകയും രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സംവിധാനത്തെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു ഈ നിയമത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
മയക്കുമരുന്ന് കടത്ത്, അഴിമതി, തട്ടിപ്പ്, തീവ്രവാദ ധനസഹായം, നികുതി വെട്ടിപ്പ് തുടങ്ങിയ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന പണം ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനത്തിലൂടെയും മറ്റ് സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളിലൂടെയും നിയമാനുസൃതമാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ലോകമെമ്പാടും വർധിച്ചുവരികയായിരുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര മാനദണ്ഡങ്ങളോട് യോജിച്ച ശക്തമായ നിയമം ഇന്ത്യയ്ക്കും ആവശ്യമായിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് 2002 ലെ നിയമം പാസാക്കിയത്.
ഈ നിയമപ്രകാരം കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച വരുമാനം മറച്ചുവയ്ക്കുകയോ കൈമാറുകയോ ഉപയോഗിക്കുകയോ നിയമാനുസൃത സമ്പത്തായി കാണിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത് കുറ്റകരമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. കള്ളപ്പണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്വത്തുക്കൾ കണ്ടെത്താനും മരവിപ്പിക്കാനും പിടിച്ചെടുക്കാനും പിന്നീട് കണ്ടുകെട്ടാനും അന്വേഷണ ഏജൻസികൾക്ക് നിയമപരമായ അധികാരങ്ങൾ നൽകി.
നിയമത്തിന്റെ നടപ്പാക്കലിൽ എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് ഡയറക്ടറേറ്റിന് പ്രധാന ഉത്തരവാദിത്വം നൽകി. ബാങ്കുകൾ, ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ, മറ്റ് റിപ്പോർട്ടിംഗ് സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവ സംശയാസ്പദമായ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യണമെന്നും ഉപഭോക്താക്കളുടെ തിരിച്ചറിയൽ നടപടികൾ കൃത്യമായി പാലിക്കണമെന്നും നിയമം നിർദേശിച്ചു.
കാലക്രമേണ ഈ നിയമത്തിൽ നിരവധി ഭേദഗതികൾ നടപ്പാക്കി. കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ സംബന്ധിച്ച കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ പരിധി വിപുലീകരിക്കുകയും അന്വേഷണം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുകയും അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
ഈ നിയമം അഴിമതി, സാമ്പത്തിക കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, തീവ്രവാദ ധനസഹായം എന്നിവയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചെങ്കിലും അന്വേഷണ അധികാരങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി, സ്വത്ത് പിടിച്ചെടുക്കൽ, ജാമ്യ വ്യവസ്ഥകൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ വിവിധ നിയമപരമായ ചർച്ചകളും കോടതിവിധികളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
2002 ലെ കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ തടയൽ നിയമം ഇന്ത്യയിലെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയുടെയും ധനകാര്യ സുതാര്യതയുടെയും ചരിത്രത്തിലെ നിർണായക നിയമമാണ്. അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പാസാക്കിയ ഈ നിയമം അനധികൃത സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനും സാമ്പത്തിക കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കെതിരായ നിയമനടപടികൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും ദീർഘകാല അടിത്തറ ഒരുക്കിയ ചരിത്രപ്രധാനമായ നിയമമായി ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
