2000 ൽ പ്രധാനമന്ത്രി ടോണി ബ്ലെയറുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പാസാക്കിയ വിവരസ്വാതന്ത്ര്യ നിയമം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ ഭരണസുതാര്യതയെ ശക്തിപ്പെടുത്തിയ സുപ്രധാന നിയമമാണ്. സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ കൈവശമുള്ള വിവരങ്ങൾ സാധാരണ പൗരന്മാർക്കും മാധ്യമങ്ങൾക്കും ഗവേഷകർക്കും ലഭ്യമാക്കാനുള്ള അവകാശം ഉറപ്പാക്കുകയായിരുന്നു ഈ നിയമത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
ഈ നിയമം നിലവിൽ വരുന്നതിന് മുമ്പ് സർക്കാർ വകുപ്പുകളുടെ രേഖകളും തീരുമാനങ്ങളും പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമാക്കുന്നത് വളരെ പരിമിതമായിരുന്നു. പല വിവരങ്ങളും രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതിനാൽ സർക്കാർ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വിലയിരുത്തുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. കൂടുതൽ തുറന്ന ഭരണസംവിധാനം വേണമെന്ന ആവശ്യം ശക്തമായതോടെയാണ് വിവരസ്വാതന്ത്ര്യ നിയമം രൂപംകൊണ്ടത്.
നിയമപ്രകാരം സർക്കാർ വകുപ്പുകൾ, പ്രാദേശിക ഭരണകൂടങ്ങൾ, ദേശീയ ആരോഗ്യ സേവന സ്ഥാപനങ്ങൾ, പൊലീസ്, സ്കൂളുകൾ, സർവകലാശാലകൾ തുടങ്ങി നിരവധി പൊതുസ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവരങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടാൻ ഏത് വ്യക്തിക്കും അവകാശം ലഭിച്ചു. നിശ്ചിത സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ അപേക്ഷകൾക്ക് മറുപടി നൽകേണ്ട ബാധ്യതയും സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുണ്ടായി.
ദേശീയ സുരക്ഷ, കുറ്റാന്വേഷണം, വ്യക്തിഗത സ്വകാര്യത തുടങ്ങിയ ചില വിഷയങ്ങളിൽ വിവരങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിന് നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, പൊതുതാൽപര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി രേഖകൾ ഈ നിയമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പുറത്തുവന്നു. സർക്കാർ ചെലവുകൾ, കരാറുകൾ, നയരൂപീകരണ നടപടികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കൂടുതൽ സുതാര്യമാകാൻ ഇത് സഹായിച്ചു.
മാധ്യമപ്രവർത്തകരും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകരും ഗവേഷകരും ഈ നിയമം വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചു. നിരവധി അന്വേഷണാത്മക വാർത്തകളും ഭരണപരമായ പിഴവുകളും പൊതുപണത്തിന്റെ ഉപയോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവരങ്ങളും ഈ നിയമത്തിലൂടെ പുറത്തുവന്നു. അതുവഴി പൊതുഭരണത്തിൽ കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്വം ഉറപ്പാക്കാൻ സാധിച്ചു.
ഡിജിറ്റൽ ഭരണത്തിന്റെ വളർച്ചയോടൊപ്പം പൊതുസ്ഥാപനങ്ങൾ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ സ്വമേധയാ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന രീതിയും ശക്തമായി. പൗരന്മാരുടെ വിശ്വാസം വർധിപ്പിക്കാനും സർക്കാർ തീരുമാനങ്ങൾ കൂടുതൽ തുറന്ന രീതിയിൽ വിശദീകരിക്കാനും വിവരസ്വാതന്ത്ര്യ നിയമം നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.
2000 ലെ വിവരസ്വാതന്ത്ര്യ നിയമം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ ജനാധിപത്യ ഭരണത്തെ കൂടുതൽ സുതാര്യവും ഉത്തരവാദിത്വമുള്ളതുമാക്കിയ ചരിത്രപ്രധാനമായ നിയമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ടോണി ബ്ലെയറുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടപ്പിലാക്കിയ ഈ നിയമം ലോകത്തിലെ പല രാജ്യങ്ങളിലെയും വിവരാവകാശ നിയമങ്ങൾക്ക് മാതൃകയായ പ്രധാന നിയമങ്ങളിലൊന്നായി ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
