2001 ഒക്ടോബർ 7-ന് അമേരിക്ക അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിൽ സൈനിക നടപടി ആരംഭിച്ചതോടെ ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ യുദ്ധങ്ങളിലൊന്നിന് തുടക്കമായി. സെപ്റ്റംബർ 11-ലെ ഭീകരാക്രമണത്തിന് പിന്നാലെ അൽഖാഇദ നേതാവ് ഒസാമ ബിൻ ലാദനെ കൈമാറാൻ താലിബാൻ വിസമ്മതിച്ചതോടെയാണ് അമേരിക്കയും സഖ്യരാജ്യങ്ങളും ചേർന്ന് സൈനിക നീക്കം ആരംഭിച്ചത്. ഈ ദൗത്യത്തിന് “ഓപ്പറേഷൻ എൻഡ്യൂറിങ് ഫ്രീഡം” എന്ന പേരാണ് നൽകിയത്.
ആദ്യഘട്ടത്തിൽ അമേരിക്ക വ്യോമാക്രമണങ്ങളിലൂടെയാണ് താലിബാന്റെ സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങൾ, പരിശീലന ക്യാമ്പുകൾ, ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ ലക്ഷ്യമിട്ടത്. തുടർന്ന് അമേരിക്കൻ പ്രത്യേക സേനയും അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ താലിബാൻ വിരുദ്ധ സഖ്യമായ നോർത്തേൺ അലയൻസും ചേർന്ന് കരയുദ്ധം ശക്തമാക്കി.
യുദ്ധം ആരംഭിച്ച് ഏതാനും ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ താലിബാൻ ഭരണകൂടം തകർന്നുതുടങ്ങി. 2001 നവംബറിൽ കാബൂൾ സഖ്യസേനയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായി. തുടർന്ന് കന്ദഹാറും വീണതോടെ താലിബാന്റെ ആദ്യ ഭരണകാലം അവസാനിച്ചു. എന്നാൽ താലിബാൻ പൂർണമായി ഇല്ലാതായില്ല. അവർ പാകിസ്താൻ അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് പിൻവാങ്ങി ഗറില്ലാ പോരാട്ടത്തിന് തയ്യാറായി.
ഈ യുദ്ധം അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനത്തെ പൂർണമായി മാറ്റിമറിച്ചു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പിന്തുണയോടെ ഇടക്കാല സർക്കാർ രൂപീകരിക്കപ്പെടുകയും പിന്നീട് പുതിയ ഭരണഘടനയും തിരഞ്ഞെടുപ്പും നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു. ഹാമിദ് കർസായി രാജ്യത്തിന്റെ ആദ്യ ജനാധിപത്യമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പ്രസിഡന്റായി അധികാരമേറ്റു.
അമേരിക്കയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഈ യുദ്ധം ഭീകരവിരുദ്ധ പോരാട്ടത്തിന്റെ കേന്ദ്രഘട്ടമായിരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഭീകരസംഘടനകൾക്കെതിരെ ശക്തമായ സൈനിക നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന് അമേരിക്ക പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതോടെ “ഭീകരവിരുദ്ധ ആഗോള യുദ്ധം” എന്ന പുതിയ വിദേശനയത്തിന് തുടക്കമായി.
എന്നാൽ യുദ്ധം പ്രതീക്ഷിച്ചതുപോലെ വേഗത്തിൽ അവസാനിച്ചില്ല. താലിബാൻ വീണ്ടും ശക്തിപ്രാപിക്കുകയും അടുത്ത ഇരുപത് വർഷം അമേരിക്കയും സഖ്യസേനയും നീണ്ട യുദ്ധത്തിൽ കുടുങ്ങുകയും ചെയ്തു. ലക്ഷക്കണക്കിന് അഫ്ഗാൻ പൗരന്മാർ കുടിയൊഴിയേണ്ടി വന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികരും സാധാരണക്കാരും കൊല്ലപ്പെട്ടു.
2001-ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സൈനിക നടപടി ലോകചരിത്രത്തിൽ വലിയ വഴിത്തിരിവായി മാറി. അമേരിക്കയുടെ വിദേശനയം, നാറ്റോയുടെ സൈനിക ഇടപെടലുകൾ, മധ്യേഷ്യയിലെ ശക്തിസമവാക്യങ്ങൾ, ആഗോള സുരക്ഷാ നയങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഈ യുദ്ധത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ പുനർനിർവചിക്കപ്പെട്ടു. ഇരുപത് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം 2021-ൽ അമേരിക്ക പിന്മാറിയപ്പോൾ താലിബാൻ വീണ്ടും അധികാരത്തിലെത്തിയത്, ഈ യുദ്ധത്തിന്റെ ദീർഘകാല ഫലങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ഇന്നും തുടരാൻ കാരണമായി.
