ധൻബാദിലെ കൽക്കരി ഖനിത്തൊഴിലാളികളുടെ പ്രശ്നങ്ങളെ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന രാഷ്ട്രീയക്കാരനായിരുന്നു എ. കെ. റോയ്. ബിഹാറിലെ ധൻബാദ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ലോക്സഭയിലെത്തിയ അദ്ദേഹം തൊഴിലാളി രാഷ്ട്രീയം, വ്യവസായം, പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം, സാമ്പത്തിക അസമത്വം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ശക്തമായ നിലപാടുകൾ സ്വീകരിച്ചു. പിന്നീട് ജാർഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തിനായുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു.
എഞ്ചിനീയറിംഗ് പഠിച്ചശേഷം ബോക്കാറോ സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചെങ്കിലും തൊഴിലാളി രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് തിരിയുകയായിരുന്നു റോയ്. വ്യവസായ മേഖലയിൽ നേരിട്ട് പ്രവർത്തിച്ച അനുഭവം അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കാഴ്ചപ്പാടിനെ ശക്തമായി സ്വാധീനിച്ചു. ഖനികളും വ്യവസായ സ്ഥാപനങ്ങളും വെറും സാമ്പത്തിക ഉൽപ്പാദന കേന്ദ്രങ്ങളായി മാത്രം കാണാതെ അവിടെ ജോലി ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യരുടെ ജീവിതവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി കാണുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനം.
1977ൽ ആദ്യമായി ധൻബാദിൽ നിന്ന് ലോക്സഭയിലെത്തിയ റോയ് 1980ലും 1989ലും വീണ്ടും വിജയിച്ചു. 1980കളിൽ പാർലമെന്റിലെത്തിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയം അന്നത്തെ പ്രധാനധാരയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. വലിയ പാർട്ടികളുടെ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിനൊപ്പം കൽക്കരി ഖനന മേഖലയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ വേതനം, സുരക്ഷ, തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങൾ, വ്യവസായ നയങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ അദ്ദേഹം ഉന്നയിച്ചു.
ധൻബാദ് ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാന കൽക്കരി ഖനന മേഖലകളിലൊന്നായിരുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദനത്തിനും വ്യവസായ വളർച്ചയ്ക്കും കൽക്കരി നിർണായകമായിരുന്ന കാലത്ത് അതിന്റെ നിയന്ത്രണം ആരുടെ കൈകളിലായിരിക്കണം എന്നതും റോയിയുടെ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ പ്രധാന ചോദ്യമായിരുന്നു. പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ സ്വകാര്യ ലാഭത്തിനായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുപകരം അവയുടെ നേട്ടം തൊഴിലാളികൾക്കും സാധാരണ ജനങ്ങൾക്കും ലഭിക്കണമെന്ന നിലപാടാണ് അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചത്.
തൊഴിലാളി രാഷ്ട്രീയത്തിനൊപ്പം ജാർഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനത്തിനായുള്ള ആവശ്യവും റോയിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിലെ പ്രധാന അധ്യായമായിരുന്നു. അന്നത്തെ തെക്കൻ ബിഹാറിലെ ആദിവാസി മേഖലകളുടെയും ഖനനമേഖലകളുടെയും പ്രത്യേക സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ പ്രശ്നങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവച്ച അദ്ദേഹം പ്രത്യേക സംസ്ഥാനമെന്ന ആശയത്തെ പിന്തുണച്ചു. 2000ൽ ജാർഖണ്ഡ് രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്നതിന് വർഷങ്ങൾ മുമ്പുതന്നെ ഈ ആവശ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയമായി ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച നേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
റോയിയുടെ പാർലമെന്ററി ശൈലിയും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളുമായി അടുത്ത ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനെക്കാൾ സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നതിനായിരുന്നു അദ്ദേഹം പ്രാധാന്യം നൽകിയത്. ധൻബാദിലെ ഖനിത്തൊഴിലാളിയുടെ പ്രശ്നം ഡൽഹിയിലെ നയരൂപീകരണവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പ്രത്യേകത.
1980കളിലെ ഇന്ത്യയിൽ വ്യവസായവൽക്കരണം, പൊതുമേഖല, തൊഴിലാളി അവകാശങ്ങൾ, ഖനന വിഭവങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകൾ നടന്നിരുന്നു. ആ ചർച്ചകളിൽ ധൻബാദിലെ കൽക്കരി ഖനികളിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ശബ്ദമായി എ. കെ. റോയ് പാർലമെന്റിൽ നിലകൊണ്ടു. 1980കളിലെ ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്ററി രാഷ്ട്രീയത്തിലെ അധികം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാത്ത, എന്നാൽ വ്യവസായവും തൊഴിലാളി രാഷ്ട്രീയവും മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു മുഖമായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
