ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഒരേ കാലയളവിൽ എത്തുന്ന ശബരിമല മണ്ഡലകാലം കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മനുഷ്യസഞ്ചയങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഇത്രയും വലിയ തീർത്ഥാടനത്തെ വിജയകരമായി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിന് സുരക്ഷയും ഗതാഗതവും മാത്രമല്ല, മാലിന്യസംസ്കരണവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും പ്രധാന പരിഗണനകളാകണം.
ഒറ്റത്തവണ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക്, ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, കുപ്പികൾ, പാക്കേജിംഗ് വസ്തുക്കൾ എന്നിവ മണ്ഡലകാലത്ത് വലിയ തോതിൽ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. വനമേഖലയും പമ്പാ നദിയും ഉൾപ്പെടുന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രദേശമായതിനാൽ മാലിന്യത്തിന്റെ ആഘാതം സാധാരണ നഗരപ്രദേശങ്ങളേക്കാൾ ഗുരുതരമാകാം.
ഇതിന് പരിഹാരം തീർത്ഥാടകർ മാലിന്യം വലിച്ചെറിയരുതെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്. മാലിന്യം ഉണ്ടാകുന്ന ഘട്ടം മുതൽ അതിന്റെ ശേഖരണം, വേർതിരിക്കൽ, പുനരുപയോഗം, സംസ്കരണം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന സമഗ്ര സംവിധാനം വേണം.
നിലയ്ക്കൽ, പമ്പ, സന്നിധാനം തുടങ്ങിയ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ വേർതിരിച്ച മാലിന്യ ശേഖരണ സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാം. ഭക്ഷ്യാവശിഷ്ടങ്ങൾ ജൈവമാലിന്യമായി ശേഖരിച്ച് കമ്പോസ്റ്റിംഗിനോ ബയോഗ്യാസ് ഉൽപ്പാദനത്തിനോ ഉപയോഗിക്കാം. പ്ലാസ്റ്റിക്, ഗ്ലാസ്, ലോഹം തുടങ്ങിയവ പ്രത്യേകം ശേഖരിച്ച് പുനരുപയോഗത്തിനായി അയയ്ക്കാം.
തീർത്ഥാടകർക്ക് നൽകുന്ന ഭക്ഷണപ്പൊതികളും കുടിവെള്ള സംവിധാനങ്ങളും കൂടുതൽ പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദമാക്കേണ്ടതുണ്ട്. പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന പാത്രങ്ങളും കുപ്പികളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കാം.
ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യയും ഇവിടെ സഹായകമാകും. ഓരോ മേഖലയിലും ദിവസേന സൃഷ്ടിക്കുന്ന മാലിന്യത്തിന്റെ അളവ് രേഖപ്പെടുത്തി ഏത് പ്രദേശത്താണ് കൂടുതൽ ശേഖരണ ശേഷി ആവശ്യമെന്ന് മുൻകൂട്ടി കണ്ടെത്താം. തിരക്ക് കൂടുന്ന ദിവസങ്ങളിൽ അധിക ശുചീകരണ സംഘങ്ങളെ വിന്യസിക്കാനും ഇതിലൂടെ സാധിക്കും.
മണ്ഡലകാലത്തെ മാലിന്യസംസ്കരണം ഒരു താൽക്കാലിക പദ്ധതിയായി കാണാതെ സ്ഥിരമായ തീർത്ഥാടന അടിസ്ഥാനസൗകര്യത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കണം.
ശബരിമലയുടെ ആത്മീയ പ്രാധാന്യം അതിന്റെ പ്രകൃതിയുമായി വേർപിരിയാത്തതാണ്. അതിനാൽ ഭക്തജനങ്ങളുടെ എണ്ണം വർധിക്കുന്നതിനൊപ്പം പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനുള്ള ശേഷിയും വർധിക്കണം.
മാലിന്യം കുറഞ്ഞതും ശുചിത്വമുള്ളതും പ്രകൃതിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതുമായ ഒരു മണ്ഡലകാലം കേരളത്തിന് മാത്രമല്ല, ലോകത്തിലെ മറ്റ് വലിയ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾക്കും മാതൃകയാകാൻ കഴിയും.
