കേരളത്തിന്റെ കുടിവെള്ള സുരക്ഷയിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്ന വകുപ്പാണ് ഭൂഗർഭജല വകുപ്പ്. ഭൂമിക്കടിയിലെ ജലസ്രോതസ്സുകൾ കണ്ടെത്തുക, അവയുടെ ലഭ്യത വിലയിരുത്തുക, അമിത ചൂഷണം തടയുക, ഭൂഗർഭജലത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം നിരീക്ഷിക്കുക എന്നിവയാണ് ഈ വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ചുമതലകൾ. ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സാങ്കേതിക നേതൃത്വം നൽകുന്നത് മുഖ്യ എൻജിനീയറാണ്.
കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം ജനങ്ങൾ കിണറുകളെയും കുഴൽക്കിണറുകളെയും ആശ്രയിച്ചാണ് കുടിവെള്ളം ലഭ്യമാക്കുന്നത്. മഴ കുറയുന്ന കാലങ്ങളിൽ ഭൂഗർഭജലനിരപ്പ് താഴുന്നത് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്. വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലെ ജലനിരപ്പ് ശാസ്ത്രീയമായി പഠിക്കുകയും ആവശ്യമായ സംരക്ഷണ നടപടികൾ നിർദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ഈ വകുപ്പാണ്.
പുതിയ കുടിവെള്ള പദ്ധതികൾ ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഭൂഗർഭജലത്തിന്റെ ലഭ്യത പരിശോധിക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനമാണ്. ഭൂമിശാസ്ത്ര പഠനങ്ങൾ, ജലധാരകളുടെ സ്വഭാവം, പാറകളുടെ ഘടന, മഴയുടെ അളവ് എന്നിവ വിലയിരുത്തിയാണ് അനുയോജ്യമായ സ്ഥലങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നത്. ഇതിലൂടെ അനാവശ്യ ചെലവുകൾ ഒഴിവാക്കാനും കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായ ജലസ്രോതസ്സുകൾ കണ്ടെത്താനും സാധിക്കുന്നു.
ഭൂഗർഭജലത്തിന്റെ ഗുണനിലവാര പരിശോധനയും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. ഉപ്പുരസം, ഇരുമ്പിന്റെ അളവ്, ഫ്ലൂറൈഡ്, നൈട്രേറ്റ് തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് കുടിവെള്ളത്തിന്റെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നു. മലിനീകരണ സാധ്യത കണ്ടെത്തിയാൽ അതിന് ആവശ്യമായ പരിഹാര നിർദേശങ്ങളും നൽകുന്നു.
ഇന്ന് ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യ ഭൂഗർഭജല പഠനത്തിലും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഉപഗ്രഹ ചിത്രങ്ങൾ, ഭൂമിശാസ്ത്ര വിവര സംവിധാനങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ മാപ്പുകൾ, സ്വയം പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജലനിരപ്പ് നിരീക്ഷണ ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സഹായത്തോടെ ജലസമ്പത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾ കൃത്യമായി വിലയിരുത്താൻ കഴിയും. ഇതിലൂടെ ദീർഘകാല ജലസംരക്ഷണ പദ്ധതികൾ കൂടുതൽ ശാസ്ത്രീയമായി ആവിഷ്കരിക്കപ്പെടുന്നു.
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും നഗരവൽക്കരണവും ഭൂഗർഭജലത്തിന് വലിയ സമ്മർദ്ദമാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. മഴവെള്ളം ഭൂമിയിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലാനുള്ള സാധ്യത കുറയുന്നതും അമിതമായ ജലചൂഷണവും ഭാവിയിൽ ജലക്ഷാമത്തിന് കാരണമാകാം. അതിനാൽ മഴവെള്ള സംഭരണം, കിണർ പുനരുജ്ജീവനം, ജല പുനർനിറവ് പദ്ധതികൾ എന്നിവയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകേണ്ടതുണ്ട്.
കേരളത്തിന്റെ അദൃശ്യമായ ഈ ജലസമ്പത്ത് സംരക്ഷിക്കുന്നത് ഭാവി തലമുറകളുടെ ജലസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ നിക്ഷേപമാണ്. ഭൂഗർഭജല വകുപ്പിന്റെ മുഖ്യ എൻജിനീയറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ശാസ്ത്രീയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കുടിവെള്ള സുരക്ഷയ്ക്കും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും ദീർഘകാല അടിത്തറ ഒരുക്കുന്നു.
