തിബറ്റിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ബ്രഹ്മപുത്ര നദിയിൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളിലൊന്നായ മെഡോഗ് അണക്കെട്ടിന്റെ നിർമ്മാണം ഇന്ത്യയിൽ വീണ്ടും ആശങ്കകൾക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഇന്ത്യ-ചൈന അതിർത്തിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ മാത്രം അകലെയുള്ള പ്രദേശത്താണ് ഈ വമ്പൻ പദ്ധതി നിർമ്മിക്കുന്നത്. അതേസമയം, പദ്ധതി സജീവ ഭൂകമ്പ ഭ്രംശരേഖയ്ക്ക് മുകളിലാണെന്ന് ചൈനീസ് ഭൂമിശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ പഠനങ്ങളും സൂചിപ്പിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.
തിബറ്റിൽ യാർലുങ് സാങ്പോ എന്ന പേരിൽ ഒഴുകുന്ന നദിയാണ് പിന്നീട് അരുണാചൽ പ്രദേശിലൂടെ ബ്രഹ്മപുത്രയായി ഇന്ത്യയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത്. തുടർന്ന് അസമിലൂടെ ഒഴുകി ബംഗ്ലാദേശിൽ ജമുന എന്ന പേരിൽ തുടരുന്ന ഈ നദി കോടിക്കണക്കിന് ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെയും കാർഷിക മേഖലയെയും നേരിട്ട് സ്വാധീനിക്കുന്നു.
മെഡോഗ് അണക്കെട്ട് വൻതോതിൽ വൈദ്യുതി ഉൽപാദിപ്പിക്കാനാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളിലൊന്നായി ഇതിനെ ചൈന വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇത്രയും വലിയ അണക്കെട്ട് നദിയുടെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്കിനെയും ജലലഭ്യതയെയും പരിസ്ഥിതിയെയും എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്ന കാര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയിലും ബംഗ്ലാദേശിലും ആശങ്ക നിലനിൽക്കുന്നു.
ഭൂകമ്പ സാധ്യതയുള്ള മേഖലയിലാണ് പദ്ധതി നിർമ്മിക്കുന്നതെന്ന റിപ്പോർട്ടും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഹിമാലയൻ മേഖല ഭൂകമ്പങ്ങൾ പതിവായി അനുഭവപ്പെടുന്ന പ്രദേശമാണ്. വലിയ ഭൂകമ്പമോ പ്രകൃതിദുരന്തമോ ഉണ്ടായാൽ അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ അതിർത്തി കടന്ന് താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളെയും ബാധിക്കാനുള്ള സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് വിദഗ്ധർ പഠനം തുടരുകയാണ്.
ഇന്ത്യയും ചൈനയും വർഷങ്ങളായി അതിർത്തി, ജലവിഭവം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ നയതന്ത്ര തലത്തിൽ ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നുണ്ട്. ബ്രഹ്മപുത്രയിലെ ജലപ്രവാഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നതും പ്രളയ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങളും ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലെ സഹകരണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. എന്നിരുന്നാലും, മെഡോഗ് പോലുള്ള വലിയ പദ്ധതികൾ ഭാവിയിൽ കൂടുതൽ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
ജലസുരക്ഷയും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും ദേശീയ സുരക്ഷയും തമ്മിൽ അടുത്ത ബന്ധമുള്ള കാലഘട്ടത്തിലാണ് ലോകം കടന്നുപോകുന്നത്. അതിനാൽ അതിർത്തി കടന്നൊഴുകുന്ന നദികളിൽ നടപ്പാക്കുന്ന വമ്പൻ പദ്ധതികളെ ഇന്ത്യ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുമെന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. മെഡോഗ് അണക്കെട്ടിന്റെ പുരോഗതിയും അതിന്റെ ദീർഘകാല പ്രത്യാഘാതങ്ങളും വരും വർഷങ്ങളിലും ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ പ്രധാന ഭൗമരാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങളിലൊന്നായി തുടരുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
