കേരളത്തിലെ നിരവധി ഹിന്ദു കുടുംബങ്ങളിൽ ദൈനംദിന ആരാധനയുടെ പ്രധാന ഭാഗമായിരുന്നു തുളസി പൂജ. വീടിന്റെ മുറ്റത്തുള്ള തുളസിത്തറയിൽ രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും വിളക്ക് തെളിയിക്കുകയും തുളസിയെ വണങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നത് ഒരു മതാചാരം മാത്രമല്ല, കുടുംബജീവിതത്തെ ആത്മീയതയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്ന ഒരു ജീവിതശൈലിയായിരുന്നു.
പുരാണങ്ങളിൽ തുളസിയെ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട സസ്യമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വിഷ്ണുഭക്തർ തുളസിയെ ദൈവിക സാന്നിധ്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായി കണക്കാക്കുന്നു. വിഷ്ണു പൂജയിലും കൃഷ്ണാരാധനയിലും തുളസിദളത്തിന് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. കേരളത്തിലെ വീടുകളിലും ഈ വിശ്വാസത്തിന്റെ തുടർച്ചയായാണ് തുളസി പൂജ രൂപപ്പെട്ടത്.
രാവിലെ കുളിച്ചശേഷം തുളസിക്ക് വെള്ളമൊഴിക്കുകയും ചുറ്റുപാടുകൾ വൃത്തിയാക്കുകയും പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് പല കുടുംബങ്ങളിലും പതിവായിരുന്നു. വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ നിലവിളക്ക് തെളിച്ച് തുളസിത്തറയ്ക്ക് സമീപം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത് വീടിന്റെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ സമാധാനത്തിന്റെയും ഐക്യത്തിന്റെയും അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിച്ചു.
ചില വീടുകളിൽ വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം, നാരായണീയം, ഹരിനാമ കീർത്തനം തുടങ്ങിയ ഭക്തിഗാനങ്ങളും പ്രാർത്ഥനകളും തുളസിത്തറയ്ക്ക് സമീപം ചൊല്ലുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. കുട്ടികൾക്ക് പ്രാർത്ഥനയുടെ ശീലവും കുടുംബത്തിന്റെ ആത്മീയ പാരമ്പര്യവും പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള സ്വാഭാവിക മാർഗമായും ഇത് പ്രവർത്തിച്ചു.
തുളസി പൂജയിലൂടെ പ്രകൃതിയോടുള്ള ആദരവും വളർത്തപ്പെട്ടു. ഒരു സസ്യത്തെ വിശുദ്ധമായി കണ്ട് ദിവസവും പരിപാലിക്കുന്ന ഈ ആചാരം മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കി. അതുകൊണ്ടുതന്നെ തുളസി പൂജ ആരാധനയുടെ ഭാഗം മാത്രമല്ല, പരിസ്ഥിതി ബോധത്തിന്റെ പ്രതീകവും കൂടിയാണ്.
നഗരവൽക്കരണത്തിനൊപ്പം ജീവിതരീതികൾ മാറിയെങ്കിലും കേരളത്തിലെ നിരവധി കുടുംബങ്ങൾ ഇന്നും തുളസിക്ക് മുന്നിൽ വിളക്ക് തെളിയിക്കുന്ന പാരമ്പര്യം തുടരുന്നു. ചിലർ ഫ്ലാറ്റുകളിലെ ബാൽക്കണികളിലും ചെറിയ ചെടിച്ചട്ടികളിലും തുളസി വളർത്തി ഈ ആചാരം നിലനിർത്തുന്നു.
തുളസി പൂജ കേരളത്തിലെ കുടുംബ ആരാധനയുടെ ലളിതവും മനോഹരവുമായ ഒരു പാരമ്പര്യമാണ്. ഭക്തി, കുടുംബ ഐക്യം, പ്രകൃതിയോടുള്ള ആദരവ്, ദൈനംദിന ആത്മീയ ജീവിതം എന്നിവയെ ഒരുമിച്ച് ചേർത്തുനിർത്തിയ ഈ ആചാരം കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗമായിത്തന്നെ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു.
