സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പൊതുമേഖലാ ബാങ്കും ഇന്ത്യയുടെ ധനകാര്യ സംവിധാനത്തിന്റെ പ്രധാന തൂണുകളിലൊന്നുമാണ്. വ്യക്തിഗത ബാങ്കിംഗ്, കോർപ്പറേറ്റ് ബാങ്കിംഗ്, കാർഷിക ബാങ്കിംഗ്, ചെറുകിട വ്യവസായ ധനസഹായം, ഭവനവായ്പ, വിദ്യാഭ്യാസ വായ്പ, വാഹനവായ്പ, അന്താരാഷ്ട്ര ബാങ്കിംഗ്, ഡിജിറ്റൽ ബാങ്കിംഗ്, നിക്ഷേപ സേവനങ്ങൾ, ഇൻഷുറൻസ്, വിദേശ നാണയ സേവനങ്ങൾ തുടങ്ങി എല്ലാ പ്രധാന ബാങ്കിംഗ് മേഖലകളിലും ഈ സ്ഥാപനം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
1806ൽ സ്ഥാപിതമായ ബാങ്ക് ഓഫ് കൽക്കട്ടയിൽ നിന്നാണ് ഈ ബാങ്കിന്റെ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ബാങ്ക് ഓഫ് ബെംഗാൾ, ഇംപീരിയൽ ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ എന്നീ ഘട്ടങ്ങളിലൂടെ വളർന്ന സ്ഥാപനം 1955 ജൂലൈ 1ന് സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയായി മാറി. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ വാണിജ്യ ബാങ്കിംഗ് പാരമ്പര്യമുള്ള സ്ഥാപനമാണിത്.
നിലവിൽ ബാങ്കിന്റെ ചെയർമാനായി ചല്ല ശ്രീനിവാസുലു ഷെട്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വിവിധ മേഖലകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന മാനേജിങ് ഡയറക്ടർമാരും ബാങ്കിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നു.
രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ശാഖാ ശൃംഖലകളിലൊന്നാണ് സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയ്ക്കുള്ളത്. സേവിങ്സ് അക്കൗണ്ടുകൾ, കറന്റ് അക്കൗണ്ടുകൾ, നിക്ഷേപ പദ്ധതികൾ, കൃഷിവായ്പകൾ, വ്യവസായ വായ്പകൾ, സർക്കാർ പദ്ധതികളുടെ വിതരണം, ഡിജിറ്റൽ പണമിടപാടുകൾ, മൊബൈൽ ബാങ്കിംഗ്, ഇന്റർനെറ്റ് ബാങ്കിംഗ്, വിദേശ ബാങ്കിംഗ്, പെൻഷൻ വിതരണം എന്നിവയാണ് പ്രധാന സേവനങ്ങൾ. ഗ്രാമങ്ങളിലും നഗരങ്ങളിലും ഒരുപോലെ ശക്തമായ സാന്നിധ്യമുള്ള ബാങ്കാണ് ഇത്.
ഓഹരി വിപണിയിൽ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ പൊതുമേഖലാ ബാങ്കിംഗ് കമ്പനിയാണ്. ദേശീയ ഓഹരി സൂചികകളിൽ പ്രധാന സ്ഥാനമുള്ള ഈ ബാങ്കിന്റെ ഓഹരികൾ ആഭ്യന്തരവും വിദേശവുമായ നിക്ഷേപകരുടെ പ്രധാന തിരഞ്ഞെടുപ്പാണ്. ശക്തമായ ആസ്തി അടിത്തറയും ലാഭക്ഷമതയും കാരണം ഇന്ത്യൻ ബാങ്കിംഗ് മേഖലയിലെ സൂചികാ സ്ഥാപനമായി എസ്ബിഐയെ കണക്കാക്കുന്നു.
ജീവനക്കാരുടെ എണ്ണത്തിൽ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബാങ്കിംഗ് തൊഴിലുടമകളിലൊന്നാണ്. ഏകദേശം രണ്ടര ലക്ഷത്തിലധികം ജീവനക്കാർ ബാങ്കിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലുടനീളം ഇരുപത്തിരണ്ടായിരത്തിലധികം ശാഖകളും അറുപതിനായിരത്തിലധികം എടിഎമ്മുകളും സേവന കേന്ദ്രങ്ങളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നിരവധി വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലും ബാങ്കിന് ശാഖകളും പ്രതിനിധി ഓഫീസുകളും ഉണ്ട്.
ഇന്ത്യയുടെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിൽ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ സ്വാധീനം അതീവ വലുതാണ്. കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ നിരവധി ക്ഷേമപദ്ധതികളുടെ ധനവിതരണം, കർഷകർക്കുള്ള വായ്പ, ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങൾക്ക് സാമ്പത്തിക സഹായം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം, ഭവന നിർമ്മാണം, വിദ്യാഭ്യാസ ധനസഹായം, ഡിജിറ്റൽ പണമിടപാടുകൾ എന്നിവയിൽ ബാങ്ക് നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. സാമ്പത്തിക ഉൾക്കൊള്ളൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലും ഗ്രാമീണ ബാങ്കിംഗ് വികസിപ്പിക്കുന്നതിലും എസ്ബിഐയുടെ സംഭാവന നിർണായകമാണ്.
ആഗോളതലത്തിലും സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ ഇന്ത്യയുടെ ധനകാര്യ ശക്തിയുടെ പ്രതീകമാണ്. ഏഷ്യ, യൂറോപ്പ്, അമേരിക്ക, ആഫ്രിക്ക, മധ്യപൂർവദേശം എന്നിവിടങ്ങളിലായി നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ബാങ്ക് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിദേശ ഇന്ത്യക്കാർക്കും അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നതിലൂടെ ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ എസ്ബിഐ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ ബാങ്കിംഗ് ചരിത്രത്തെയും സാമ്പത്തിക സ്ഥിരതയെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനമായി സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു.
