കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക ചരിത്രത്തെ ഏറ്റവും ആഴത്തിൽ മാറ്റിമറിച്ച നിയമങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഭൂസമര നിയമം. 1957ൽ അവതരിപ്പിച്ച കാർഷിക ബന്ധ ബില്ലിൽ നിന്നാണ് ഈ പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് തുടക്കമായത്. റവന്യൂ മന്ത്രിയായിരുന്ന കെ. ആർ. ഗൗരിയമ്മയാണ് ഭൂവുടമസ്ഥാവകാശ വ്യവസ്ഥയെ വെല്ലുവിളിച്ച ഈ നിയമനിർമാണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. പിന്നീട് 1963ൽ കേരള ഭൂസമര നിയമം പാസാക്കുകയും 1969ലെ ഭേദഗതികളിലൂടെ അത് കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന്റെ നടപ്പാക്കലിൽ മുഖ്യമന്ത്രി സി. അച്യുതമേനോൻ സർക്കാരും നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.
ഈ നിയമത്തിന് മുമ്പ് കേരളത്തിലെ വലിയൊരു വിഭാഗം കർഷകർ സ്വന്തമായി ഭൂമിയില്ലാതെ ജന്മിമാരുടെ ഭൂമിയിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്ന കുടിയാന്മാരായിരുന്നു. അവർക്ക് സ്ഥിരമായ അവകാശമോ സുരക്ഷയോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭൂസമര നിയമം ഭൂവുടമസ്ഥതയ്ക്ക് പരിധി നിശ്ചയിക്കുകയും അധികഭൂമി ഏറ്റെടുത്ത് ഭൂമിയില്ലാത്ത കർഷകർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാനുള്ള സംവിധാനം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു.
ലക്ഷക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങൾക്ക് ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ലഭിച്ചു. കുടിയാന്മാർക്ക് ഒഴിപ്പിക്കപ്പെടുമെന്ന ഭയം കുറഞ്ഞു. ഗ്രാമീണ സമൂഹത്തിൽ സാമ്പത്തിക ശക്തിയുടെ പുനർവിതരണം നടന്നു. സാമൂഹിക അസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നതിലും വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, ജീവിതനിലവാരം എന്നിവ മെച്ചപ്പെടുന്നതിനും ഈ നിയമം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചുവെന്നാണ് സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
വിമർശനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. വലിയ കൃഷിയിടങ്ങൾ വിഭജിക്കപ്പെട്ടതോടെ വാണിജ്യകൃഷിയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് തിരിച്ചടിയായെന്ന അഭിപ്രായവും ചിലർ മുന്നോട്ടുവച്ചു. എന്നിരുന്നാലും സാമൂഹിക നീതിയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ കേരളത്തിന്റെ വികസന ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണായക നിയമങ്ങളിൽ ഒന്നായാണ് ഭൂസമര നിയമം ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ കെ. ആർ. ഗൗരിയമ്മയുടെ പേരുമായി ഏറ്റവും ശക്തമായി ബന്ധപ്പെടുന്ന നിയമം ഇതാണ്. ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം സമൂഹത്തിലെ സാധാരണക്കാരിലേക്ക് എത്തിച്ച ഈ നിയമം കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക ഘടനയെ തന്നെ മാറ്റിമറിച്ച ചരിത്രപരമായ നിയമനിർമാണമായി തുടരുന്നു.
