രാമായണ യുദ്ധത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തവും നാടകീയവുമായ സംഭവങ്ങളിലൊന്നാണ് കുംഭകർണന്റെ യുദ്ധപ്രവേശം. രാവണന്റെ സഹോദരനായ കുംഭകർണൻ അതിശക്തനായ യോദ്ധാവായിരുന്നു. എന്നാൽ ഒരു ശാപത്തിന്റെ ഫലമായി അദ്ദേഹം ദീർഘനാളുകൾ ഉറങ്ങുകയും വളരെ ചുരുങ്ങിയ കാലം മാത്രം ഉണർന്നിരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
രാമന്റെ സേന ലങ്കയെ വളഞ്ഞ് യുദ്ധത്തിൽ മേൽക്കൈ നേടിത്തുടങ്ങിയപ്പോൾ രാവണൻ തന്റെ അവസാന പ്രതീക്ഷകളിലൊന്നായ കുംഭകർണനെ ഉണർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. അനേകം രാക്ഷസർ ചേർന്ന് ശംഖം മുഴക്കിയും മദ്ദളം കൊട്ടിയും ആനകളെ ഉപയോഗിച്ചും വലിയ ശ്രമങ്ങൾക്കൊടുവിലാണ് കുംഭകർണൻ ഉണർന്നത്.
ഉണർന്നശേഷം യുദ്ധത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ അറിഞ്ഞ കുംഭകർണൻ രാവണന്റെ പ്രവൃത്തിയെ അംഗീകരിച്ചില്ല. സീതയെ അപഹരിച്ചത് തെറ്റായ തീരുമാനമാണെന്ന് അദ്ദേഹം തുറന്നുപറഞ്ഞു. എന്നിരുന്നാലും സ്വന്തം രാജാവിനെയും രാജ്യത്തെയും പ്രതിസന്ധിയിൽ ഉപേക്ഷിക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറായില്ല. സഹോദരനെന്ന നിലയിലുള്ള കടമയാണ് അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുത്തത്.
യുദ്ധഭൂമിയിലെത്തിയ കുംഭകർണൻ വാനരസേനയിൽ വലിയ നാശം വിതച്ചു. അനേകം വീരന്മാരെ പരാജയപ്പെടുത്തി അദ്ദേഹം മുന്നേറി. സുഗ്രീവനും ഹനുമാനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള യോദ്ധാക്കൾ അദ്ദേഹത്തെ നേരിട്ടെങ്കിലും കുംഭകർണന്റെ ശക്തി അസാധാരണമായിരുന്നു.
ഒടുവിൽ ശ്രീരാമൻ നേരിട്ട് കുംഭകർണനെ നേരിട്ടു. ഇരുവരും തമ്മിൽ നടന്ന പോരാട്ടം യുദ്ധത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണായക ഏറ്റുമുട്ടലുകളിൽ ഒന്നായി മാറി. നിരവധി ദിവ്യായുധങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചശേഷം രാമൻ കുംഭകർണനെ വധിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീഴ്ച ലങ്കയുടെ ആത്മവിശ്വാസത്തെ ശക്തമായി ബാധിച്ചു.
കുംഭകർണന്റെ കഥ രാമായണത്തിൽ ശക്തിയുടെ മാത്രം കഥയല്ല. തെറ്റ് തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടും കുടുംബത്തോടുള്ള കടമയെ മുൻനിർത്തി യുദ്ധത്തിലിറങ്ങിയ ഒരു യോദ്ധാവിന്റെ സങ്കീർണമായ ധാർമിക നിലപാടിന്റെ കഥ കൂടിയാണത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ രാമായണത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ കഥാപാത്രങ്ങളിൽ ഒരാളായി കുംഭകർണൻ ഇന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
