കേരളത്തിലെ വികസന ചർച്ചകളിൽ പ്രാദേശിക ഭരണസംവിധാനങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ അധികാരവും ഉത്തരവാദിത്തവും നൽകണമെന്ന ആശയത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ച കാലഘട്ടങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു E. K. Nayanarയുടെ ഭരണകാലം. സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനത്ത് മാത്രം തീരുമാനങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനുപകരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾക്കും നഗരസഭകൾക്കും ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകൾക്കും കൂടുതൽ പങ്ക് നൽകുന്ന സമീപനം കേരളത്തിന്റെ വികസന മാതൃകയ്ക്ക് പുതിയ ദിശ നൽകി.
ഒരു സംസ്ഥാനത്തിന്റെ എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങളും ഒരേ രീതിയിൽ പരിഹരിക്കാൻ കഴിയില്ല. തീരപ്രദേശങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ പദ്ധതികൾ മലനിരകളിലെ പ്രദേശങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമാകണമെന്നില്ല. നഗരങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ ഗ്രാമങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്രാദേശിക ഭരണകൂടങ്ങൾക്ക് സ്വന്തം പ്രദേശത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്നത് കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായ ഭരണത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
വികേന്ദ്രീകൃത ഭരണത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം ജനങ്ങളുമായുള്ള അടുത്ത ബന്ധമാണ്. പഞ്ചായത്ത് അംഗങ്ങളെയും നഗരസഭാ പ്രതിനിധികളെയും ജനങ്ങൾക്ക് നേരിട്ട് സമീപിക്കാൻ സാധിക്കും. പ്രശ്നങ്ങൾ വേഗത്തിൽ തിരിച്ചറിയാനും പ്രാദേശിക പരിഹാരങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും ഇതിലൂടെ എളുപ്പമാകും.
ഇന്ന് ഈ ആശയത്തെ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ പുതിയ അവസരങ്ങളുണ്ട്. ഓരോ പഞ്ചായത്തിനും സ്വന്തം വികസന വിവരശേഖരം തയ്യാറാക്കാം. ജനസംഖ്യ, കൃഷി, ജലസ്രോതസ്സുകൾ, തൊഴിൽ, ആരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസം, റോഡുകൾ, മാലിന്യ സംസ്കരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ച് അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പദ്ധതികൾ തയ്യാറാക്കാം.
പ്രാദേശിക ഭരണസ്ഥാപനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൂടുതൽ സുതാര്യമാക്കാനും കഴിയും. ഓരോ പദ്ധതിയുടെയും ചെലവ്, പുരോഗതി, പൂർത്തീകരണ സമയം എന്നിവ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് തുറന്നുകാണിക്കുന്ന സംവിധാനം നടപ്പാക്കിയാൽ ജനവിശ്വാസം വർധിക്കും. വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ നിലവാരവും മെച്ചപ്പെടും.
പ്രാദേശിക ഭരണസംവിധാനങ്ങൾക്ക് സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യവും സാങ്കേതിക പിന്തുണയും ലഭിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. പദ്ധതികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതിനും നടപ്പാക്കുന്നതിനും വിലയിരുത്തുന്നതിനും പരിശീലനം ലഭിച്ച ഉദ്യോഗസ്ഥരും ആധുനിക സംവിധാനങ്ങളും ആവശ്യമാണ്. അപ്പോഴാണ് അധികാര വികേന്ദ്രീകരണം യഥാർഥ ഫലം നൽകുന്നത്.
ഇ. കെ. നായനാർ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച വികേന്ദ്രീകൃത ഭരണത്തിന്റെ ആശയം ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്. ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ നേരിട്ട് സ്പർശിക്കുന്ന തീരുമാനങ്ങൾ കഴിയുന്നത്ര പ്രാദേശിക തലത്തിൽ തന്നെ എടുക്കുമ്പോൾ ഭരണകൂടം കൂടുതൽ ജനകീയമാകും. വികസനം മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് എത്തുന്ന പ്രക്രിയയല്ല, ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവരുന്ന ഒരു സംയുക്ത ശ്രമമാണെന്ന സന്ദേശമാണ് ഈ മാതൃക കേരളത്തിന് നൽകിയത്.
